%Kaliviḍambanam %PIFI 36 , Pondichéry 1967 %5 Nīl 1 (Trivandrum ed.); %5 misc 34 NSP ed.; % Vāṇī Vilās Press, Śrīraṅgaṃ; %ed. Sankararama Sastri, Bālamanoramā Series 35, Madras 1942; %ed. Kalyāṇasundara Śāstrī, Sastra Sanjeevinee Press Madras 1920; % ed. Vaidika Vardhini Press Kumbakonam % %\L = lithograph Bod. 5.D.8, ed. by Keraḷavarmā, Trivandrum 1886 %Typed by S.D.Vasudeva 2002 \title{kaliviḍambanam} KalViḍ1ab: na bhetavyam+ na boddhavyam+ & na śrāvyam+ vādinas+ vacaḥ KalViḍ1cd: jhaṭiti prativaktavyam+ & sabhāsu vijigīṣubhiḥ KalViḍ2ab: asaṃbhramas+ vilajjatvam+ & avajñā prativādini KalViḍ2cd: hāsas+ rājñas+ stavas+ ca+ iti & pañca+ ete jaya+hetavas+ KalViḍ3ab: uccais+ udghoṣya jetavyam+ & madhya+sthas+ cet+ apaṇḍitas+\var{udghoṣya\lem \ed; udghuṣya \L} KalViḍ3cd: paṇḍitas+ yadi tatra+ eva & pakṣa+pātas+ adhiropyatām KalViḍ4ab: lobhas+ hetus+ dhanam+ sādhyam+ & dṛṣṭāntas+ tu purohitas+ KalViḍ4cd: ātmotkarṣas+ nigamanam & anumāneṣu+ ayam+ vidhis+ KalViḍ5ab: abhyāsyam+ lajjamānena & tattvam+ jijñāsunā ciram KalViḍ5cd: jigīṣunā hriyam+ tyaktvā & kāryas+ kolāhalas+ mahān KalViḍ6ab: pāṭhanais+ grantha+nirmāṇais+ & pratiṣṭhā tāvat+ āpyate KalViḍ6cd: evam ca tathya+vyutpattis+ & āyuṣas+ ante bhavet+ na vā KalViḍ7ab: stotāras+ ke bhaviṣyanti & mūrkhasya jagatī+tale KalViḍ7cd: na stauti cet+ svayam+ ca svam+ & kadā tasya+ astu nirvṛtis+ KalViḍ8ab: vācyatām+ samayas+ atītas+& spaṣṭam+ agre bhaviṣyati KalViḍ8cd: iti pāṭhayatām+ granthe& kāṭhinyam+ kutra vartate KalViḍ9ab: agatitvam+ atiśraddhā& jñāna+ābhāsena tṛptatā KalViḍ9cd: trayas+ śiṣya+guṇās+ hi+ ete& mūrkha+ācāryasya bhāgya+jās+ KalViḍ10ab: yadi na kva+ api vidyāyāṃ& sarvathā kramate matis+ KalViḍ10cd: māntrikās tu bhaviṣyāmas+ & yoginas+ yatayas+ api vā KalViḍ11ab: avilambena saṃsiddhau+& māntrikais+ āpyate yaśas+ KalViḍ11cd: vilambe karma+bāhulyaṃ& vikhyāpya+ avāpyate dhanam KalViḍ12ab: sukham+ sukhiṣu duḥkhe+ api& jīvanam+ duḥkha+śāliṣu %em: sukhe sukhiṣu KalViḍ12cd: anugrahāyate yeṣāṃ& te dhanyās+ khalu māntrikās+ KalViḍ13ab: yāvat+ ajñānatas+ maunam+& ācāras+ vā vilakṣaṇas+ KalViḍ13cd: tāvat+ māhātmya+rūpeṇa& paryavasyati māntrike -aḥ KalViḍ14ab: cārān vicārya daivajñais+& vaktavyam+ bhūbhujām+ phalam KalViḍ14cd: graha+cāra+parijñānaṃ& teṣām āvaśyakam+ yatas+ KalViḍ15ab: putras+ iti+ eva pitari& kanyakā+ iti mātari KalViḍ15cd: garbha+praśneṣu kathayan& daivajñas+ vijayī bhavet KalViḍ16ab: āyus+praśne dīrgham āyus+& vācyam+ mauhūrtikais+ janais+ KalViḍ16cd: jīvantas+ bahumanyante& mṛtās+ prakṣyanti kam+ punas+ KalViḍ17ab: sarvam+ koṭi+dvaya+upetaṃ& sarvam+ kāla+dvaya+avadhi KalViḍ17cd: sarvam+ vyāmiśram iva ca& vaktavyam+ daiva+cintakais+ KalViḍ18ab: nirdhanānām+ dhana+avāptiṃ& dhaninām adhikam+ dhanam KalViḍ18cd: bruvāṇās+ sarvathā grāhyā& lokais+ jyautiṣikās+ janās+ KalViḍ19ab: śatasya lābhe tāmbūlaṃ& sahasrasya tu bhojanam KalViḍ19cd: daivajñānām upālambhas+& nityas+ kārya+viparyaye KalViḍ20ab: api sāgara+paryantā& vicetavyā vasuṃdharā KalViḍ20cd: deśas+ hi+ aratni+mātre+ api& nāsti daivajña+varjitas+ KalViḍ21ab: vārān ke cit+ grahān ke cit+& ke cit+ ṛkṣāṇi jānate KalViḍ21cd: tritayam+ ye vijānanti& te vācas+patayas+ svayam KalViḍ22ab: naimittikās+ svapna+dṛśas+& devatānām [[amī trayas+]] KalViḍ22cd: nisarga+śatravas+ sṛṣṭās+ & daivajñānām+ amī trayas+ KalViḍ23ab: svasthais+ asādhya+rogais+ ca& jantubhis+ na+ asti kim+ cana KalViḍ23cd: kātarās+ dīrgha+rogās+ ca& bhiṣajām+ bhāgya+hetavas+ KalViḍ24ab: na+ atidhairyam+ pradātavyaṃ& na+ atibhītis+ ca rogiṇi KalViḍ24cd: naiścintyāt+ na+ ādime dānaṃ& nairāśyāt+ eva na+ antime KalViḍ25ab: bhaiṣajyam+ tu yathākāmaṃ& pathyam+ tu kaṭhinam+ vadet KalViḍ25cd: ārogyam+ vaidya+māhātmyāt+& anyathātvam apathyatas+ KalViḍ26ab: nidānam+ roga+nāmāni& sātmya+asātmye cikitsitam KalViḍ26cd: sarvam api+ upadekṣyanti& rogiṇas+ sadane striyas+ KalViḍ27ab: jṛmbhamāṇeṣu rogeṣu& mriyamāṇeṣu jantuṣu KalViḍ27cd: roga+tattveṣu śanakais+& vyutpadyante cikitsakās+ KalViḍ28ab: pravartana+artham ārambhe& madhye tu+ auṣadha+hetave KalViḍ28cd: bahumāna+artham ante ca& jihīrṣanti cikitsakās+ KalViḍ29ab: lipsamāneṣu vaidyeṣu& cirāt+ āsādya rogiṇam KalViḍ29cd: dāyādās+ saṃprarohanti& daivajñās+ māntrikās+ api KalViḍ30ab: rogasya+ upakrame sāntvaṃ& madhye kim+ cit+ dhana+vyayas+ KalViḍ30cd: śanais+ anādaras śāntau& snātas+ vaidyam+ na paśyati KalViḍ31ab: daivajñatvam+ māntrikatā& bhaiṣajyam+ cāṭu+kauśalam KalViḍ31cd: eka+ekam artha+lābhāya& dvi+tri+yogas+ tu durlabhas+ %31 KalViḍ32ab: anṛtam+ cāṭuvādas+ ca& dhana+yogas+ mahān ayam KalViḍ32cd: satyam+ vaiduṣyam iti+ eṣa& yogas+ dāridrya+kārakas+ KalViḍ33ab: kātaryam+ durvinītatvam+& kārpaṇyam avivekatām KalViḍ33cd: sarvam+ mārjanti kavayah+ śālīnām+ muṣṭi+kiṃkarās+ KalViḍ34ab: na kāraṇam apekṣante& kavayas+ stotum udyatās+ KalViḍ34cd: kim+ cit+ astuvatām teṣām+& jihvā phuraphurāyate %34 KalViḍ35ab: stutam+ stuvanti kavayas+& na svatas+ guṇa+darśinas+ KalViḍ35cd: kītas+ kas+ cit+ alis+ nāma& kiyatī tatra varṇanā KalViḍ36ab: ekā+ eva kavitā puṃsām+& grāmāya+ aśvāya hastine KalViḍ36cd: antatas+ annāya vastrāya& tāmbūlāya ca kalpate KalViḍ37ab: śabda+ākhyam aparam+ brahma& saṃdarbheṇa pariṣkṛtam KalViḍ37cd: vikrīyate katipayais+& vṛthā+ anyais+ viniyujyate %37 KalViḍ38ab: varṇayanti nara+ābhāsān+& vāṇīm+ labdhvā+ api ye janās+ KalViḍ38cd: labdhvā+ api kāma+dhenum+ te & lāṅgale viniyuñjate %38 KalViḍ39ab: praśaṃsantas+ nara+ābhāsān+& pralapantas+ anyathā+ anyathā KalViḍ39cd: katham+ tarantu kavayas+ & kāma+pāramya+vādinas+ %39 KalViḍ40ab: yat+ sandarbhe yat+ ullekhe & yat+ vyaṅgye nibhṛtam+ manas+ KalViḍ40cd: samādhes+ api tat+ jyāyās+ & śaṃkaras+ yadi varṇyate % 40 [bandhavas+] KalViḍ41ab: gṛhiṇī bhaginī tasyās+ & śvaśurau śyālas+ iti+ api KalViḍ41cd: prāṇinām kalinā sṛṣṭās+ & pañca prāṇās+ ime+ apare %41 KalViḍ42ab: jāmātaras+ bhāgineyās+ & mātulās+ dāra+bāndhavās+ KalViḍ42cd: ajñātās+ eva gṛhiṇām+ & bhakṣyanti+ ākhu+vat+ gṛhe %42 KalViḍ43ab: mātulasya balam+ mātā & jāmātus+ duhitā balam KalViḍ43cd: śvaśurasya balam+ bhāryā & svayam eva+ atithes+ balam %43 KalViḍ44ab: jāmātus+ vakratā tāvat+& yāvat+ śyālasya bālatā KalViḍ44cd: prabudhyamāne sāralyam+ & prabuddhe+ asmin+ palāyanam %44 KalViḍ45ab: bhāryā jyeṣṭhā śiśus+ śyālas+ & śvaśrūs+ svātantrya+vartinī KalViḍ45cd: śvaśuras+ tu pravāsī+ iti & jāmātus+ bhāgya+dhoraṇī %45 KalViḍ46ab: bhūṣaṇais+ vāsanais+ pātrais+ & putrāṇām upalālanais+ KalViḍ46cd: sakṛt+ āgatya gacchantī & kanyā nirmārṣṭi mandiram KalViḍ47ab: gṛhiṇī sva+janam+ vakti & śuṣka+āhāram+ mita+āśanam KalViḍ47cd: pati+pakṣyān+ tu bahu+āśān & kṣīra+pān+ taskarān+ api %47 KalViḍ48ab: bhārye dve putra+śālinyau & bhaginī pati+varjitā KalViḍ48cd: aśrānta+kalahas+ nāma & yogas+ ayam+ gṛha+medhinām %48 KalViḍ49ab: bhārye dve bahavas+ putrās+& dāridryam+ roga+saṃbhavas+ KalViḍ49cd: jīrṇau ca mātā+pitarau+& ekaikam+ naraka+adhikam %49 [uttama+ṛṇās+] KalViḍ50ab: smṛte sīdanti gātrāṇi & dṛṣṭe prajñā vinaśyati KalViḍ50cd: aho mahat+ idam+ bhūtam& uttama+ṛṇa+abhiśābdhitam %50 KalViḍ51ab: antakas+ api hi jantūnām& anta+kālam apekṣate KalViḍ51cd: na kāla+niyamas+ kas+ cit+& uttamārṇasya vidyate %51 KalViḍ52ab: na paśyāmas+ mukhe daṃṣṭrām+ & na pāśam+ vā kara+añjale KalViḍ52cd: uttamārṇam avekṣya+ eva & tathā+ api+ udvejite manas+ %52 [dāridryam+] KalViḍ53ab: śatrau sāntvam+ pratīkāras+ & sarva+rogeṣu bheṣajam KalViḍ53cd: mṛtyau mṛtyuñjaya+dhyānam+& dāridrye tu na kim+ cana %53 KalViḍ54ab: śaktim+ karoti saṃcāre & śīta+uṣṇe marṣayati+ api KalViḍ54cd: dīpayati+ udare vahnim+ & dāridryam+ parama+auṣadham %54 KalViḍ55ab: giram+ skhalantīm+ mīlantīm+ & dṛṣṭim+ pādau visaṃsthulau \var{visaṃsthulau\lem \em; visaṃsphuṭau \ed} KalViḍ55cd: protsāhayati yācñāyām+ & rāja+ājñā+ iva daridratā %55 KalViḍ56ab: jīryanti rāja+vidveṣās+& jīryanti+ avihitāni+ api KalViḍ56cd: ākiṃcanya+bala+āḍhyānām+& antatas+ aśmā+ api jīryati %56 KalViḍ57ab: na+ asya corās+ na piśunās+ & na dāyādās+ na pārthivās+ KalViḍ57cd: dainyam+ rājyāt+ api jyāyas+ & yadi tattvam+ prabudhyate %57 [dhaninas+] KalViḍ58ab: prakāśayati+ ahaṃkāram+ & pravartayati taskarān KalViḍ58cd: protsāhayati dāyādān+ & lākṣmīs+ kim+ cit+ upasthitā %58 KalViḍ59ab: viḍambayanti ye nityam+ & vidagdhān+ dhaninas+ janās+ KalViḍ59cd: te+ eva tu viḍambyante & śriyā kim+cit+upekṣitās+ %59 KalViḍ60ab: prāmāṇya+buddhis+ stotreṣu & devatā+buddhis+ ātmani KalViḍ60cd: kīṭa+buddhis+ manuṣyeṣu & nūtanāyās+ śriyas+ phalam+ %60 KalViḍ61ab: śṛṇvantas+ eva pṛcchanti & paśyantas+ api na jānate KalViḍ61cd: viḍambanāni dhanikās+ & stotrāṇi+ iti+ eva manvate %61 KalViḍ62ab: āvṛtya śrī+madena+ andhān+ & anyonya+kṛta+saṃvidas+ KalViḍ62cd: svairam+ hasanti+ pārśva+sthās+ & bāla+unmatta+piśāca+vat %62 KalViḍ63ab: stotavyais+ stūyante nityam+ & sevanīyais+ ca sevyate KalViḍ63cd: na bibheti na jihreti & tathā+ api dhanikas+ janas+ %63 KalViḍ64ab: kṣaṇa+mātram+ graha+āveśas+ & yāma+mātram+ surā+madas+ KalViḍ64cd: lakṣmī+madas+ tu mūrkhāṇām+ & ā+deham+ anuvartate %64 KalViḍ65ab: śrīs+ māsam+ ardha+māsam+ vā & ceṣṭitvā vinivartate KalViḍ65cd: vikāras+ tu tat+ārabdhas+ & nityam+ laśuna+gandha+vat %65 KalViḍ66ab: kaṇṭḥe madas+ kodrava+jas+ & hṛdi tāmbūla+jas+ madas+ KalViḍ66cd: lakṣmī+madas+ tu sarvāṅge & putra+dāra+mukheṣu+ api %66 KalViḍ67ab: yatra+ āsīt+ asti vā lakṣmīs+ & tatra+ unmadas+ pravartatām KalViḍ67cd: kule+ api+ avatarati+ eṣa & kuṣṭhā+apasmāra+vat+ katham+ %67 KalViḍ68ab: adhyāpayanti śāstrāṇi & tṛṇīkurvanti paṇḍitān KalViḍ68cd: vismārayanti jātim+ svām+ & varāṭās+ pañcaṣā kare %68 KalViḍ69ab: bibhartu bhṛtyān+ dhanikas+ & dattām+ vā deyam+ arthiṣu KalViḍ69cd: yāvat+ yācaka+sādharmyam+ & tāvat+ lokas+ na mṛṣyati %69 [piśunās+] KalViḍ70ab: dhana+bhāras+ hi lokasya & piśunais+ eva dhāryate KalViḍ70cd: katham+ te tam+ laghūkartum+ & yatante+ aparathā svatas+ %70 KalViḍ71ab: śrama+anurūpam+ piśune & kim+ upakriyate nṛpais+ KalViḍ71cd: dvi+guṇam+ tri+guṇam+ ca+ eva+ & kṛta+antas+ lālayiṣyati %71 KalViḍ72ab: Gokarṇe Bhadrakarṇe ca & japas+ duṣkarma+nāśanas+ KalViḍ72cd: rāja+karṇe japas+ sadyas+ & sarva+karma+vināśanas+ %72 KalViḍ73ab: na sva+artham+ kim+cit+ icchanti & na preryante ca kena cit KalViḍ73cd: para+artheṣu pravartante & śaṭhās+ santas+ ca tulya+vat %73 KalViḍ74ab: kāla+antare hi+ anarthāya & gṛdhras+ geha+upari sthitas+ KalViḍ74cd: khalas+ gṛha+samīpa+sthas+ & sadyas+ anarthāya dehinām %74 [lobhinas+] KalViḍ75ab: śuṣka+upavāsas+ dharmeṣu & bhaiṣajyeṣu ca laṅghanam KalViḍ75cd: japa+yajñas+ ca yajñeṣu & rocate lobha+śālinām %75 KalViḍ76ab: kim+ vakṣyati+ iva dhanikāt+ & yāvat+ udvijate+ adhanas+ KalViḍ76cd: kim+ prakṣyati+ iti lubdhas+ api & tāvat+ udvijate tatas+ %76 KalViḍ77ab: sarvam+ ātithya+śāstra+artham+ & sākṣāt+ kurvanti lobhinas+ KalViḍ77cd: bhikṣākabalam+ eka+ekam+ & ye hi paśyanti Meru+vat %77 KalViḍ78ab: dhana+pālas+ piśācas+ hi & datte svāmini+ upasthite KalViḍ78cd: dhana+lubdhas+ piśācas+ tu & na kasmai cana ditsate %78 KalViḍ79ab: dātāras+ arthibhis+ arthyante & dātṛbhis+ punas+ arthinas+ KalViḍ79cd: kartṛ+karma+vyatīhārāt+ & aho nimna+unnatam+ kiyat %79 KalViḍ80ab: svasmin+ asati na+ arthasya & rakṣakas+ saṃbhavet+ iti KalViḍ80cd: niścitya+ evam+ svayam+ api & bhuṅkte lubdhas+ katham+ cana %80 KalViḍ81ab: prasthāsyamānas+ praviśet+ & pratiṣṭheta dine dine KalViḍ81cd: vicitrān+ ullikhet+ vighnān+ & tiṣṭhāsus+ atithis+ ciram+ %81 [dhārmikās+] KalViḍ82ab: pradīyate viduṣi+ ekam+ & kavau daśa naṭe śatam+ KalViḍ82cd: sahasram+ dāmbhike loke & śrotriye tu na kim+cana %82 KalViḍ83ab: ghaṭakam+ samyak+ārādhya & vairāgyam+ paramam+ vahet+ KalViḍ83cd: tāvat+ arthās+ prasiddhyanti & yāvat+ cāpalam+ āvṛtam+ %83 KalViḍ84ab: ekatas+ sarva+śāstrāṇi & tulasī+kāṣṭham+ ekatas+ KalViḍ84cd: vaktavyam+ kim+ cit+ iti+ uktam+ & vastutas+ tulasī parā %84 KalViḍ85ab: vismṛtam+ vāhaṭena+ idam+ & tulasyās+ paṭhatā guṇan+ KalViḍ85cd: viśva+saṃmohinī vitta&dāyinī+ iti guṇa+dvayam+ %85 KalViḍ86ab: kaupīnam+ bhasita+ālepas+ & darbhā+ rudra+akṣa+mālikā KalViḍ86cd: maunam+ eka+āsikā ca+ iti & mūrkha+saṃjīvanāni ṣaṭ %86 KalViḍ87ab: vāsas+ puṇyeṣu tīrtheṣu & & prasiddhas+ ca mṛtas+ gurus+ KalViḍ87cd: adhyāpana+āvṛttayas+ ca & kīrtanīyās+ dhana+arthibhis+ %87 KalViḍ88ab: mantra+bhraṃśe saṃpradāyas+ & prayogas+ cyuta+saṃkṛtau KalViḍ88cd: deśa+dharmas+ tu+ anācāre & pṛcchatām+ siddham+ uttaram+ %88 KalViḍ89ab: yathā jānanti bahavas+ & yathā vakṣyanti dātari KalViḍ89cd: tathā dharmam+ caret+ sarvam+ & na vṛthā kim+ cit+ ācaret %89 KalViḍ90ab: sadā japa+paṭas+ haste & madhye madhye+ akṣi+mīlanam+ KalViḍ90cd: sarvam+ brahma+ iti vādas+ ca & sadyas+pratyaya+hetavas+ %90 KalViḍ91ab: ā+madhya+ahnam+ nadī+vāsas+ & samāje devatā+arcanam+ KalViḍ91cd: satatam+ śuci+veṣas+ ca & iti+ etat+ dambhasya jīvitam+ %91 KalViḍ92ab: tāvat+ dīrgham+ nitya+karma & yāvat+ syāt+ draṣṭṛ+melanam+ KalViḍ92cd: tāvat+saṃkṣipyate sarvam+ & yāvat+ draṣṭā na vidyate %92 KalViḍ93ab: ānanda+bāṣpa+romāñcau & yasya svecchā+vaśaṃvadau KalViḍ93cd: kim+ tasya sādhanais+ anyais+ & kiṃkarās+ sarva+pārthivās+ %93 [durjanās+] KalViḍ94ab: daṇḍyamānās+ vikurvanti & lālyamānās+ tatas+ tarām+ KalViḍ94cd: durjanānām+ atas+ nyāyyam+ & dūrāt+ eva visarjanam+ %94 KalViḍ95ab: adānam+ īṣat+dānam+ ca & kim+cit+kopāya durdhiyām+ KalViḍ95cd: saṃpūrṇa+dānam+ prakṛtis+ & virāmas+ vaira+kāraṇam+ %95 KalViḍ96ab: jyāyān+ asaṃstavas+ duṣṭais+ & īrṣyāyai saṃstavas+ punas+ KalViḍ96cd: apatya+saṃbandha+vidhis+ & sva+anarthāya+ eva kevalam+ %96 KalViḍ97ab: jñātā+ iyam+ jñāna+hīnatvam+ & piśunatvam+ daridratā KalViḍ97cd: milanti yadi catvāri & tat+ diśe+ api namas+ namas+ %97 KalViḍ98ab: para+chidreṣu hṛdayam+ & para+vārtāsu ca śravas+ KalViḍ98cd: para+marmāsu vācam+ ca & khalānām+ asṛjat+ vidhis+ %98 KalViḍ99ab: viṣeṇa puccha+lagnena & vṛścikas+ prāṇinām+ iva KalViḍ99cd: Kalinā daśama+aṃśena & sarvas+ kālas+ api dāruṇas+ %99 KalViḍ100ab: yatra bhāryā+giras+ vedās+ & yatra dharmas+ artha+sādhanam+ KalViḍ100cd: yatra sva+pratibhā mānam+ & tasmai śrī+kalaye namas+ %100 KalViḍ101ab: kāmam+ astu jagat+ sarvam+ & kālasya+ asya vaśaṃvadam+ KalViḍ101cd: kāla+kālam+ prapannānām+ & kālas+ kim+ nas+ kariṣyati ? %101 KalViḍ102ab: kavinā Nīlakaṇṭhena & Kales+ etat+ viḍambanam KalViḍ102cd: racitam+ viduṣām+ prītyai & rājāsthāna+anumodanam %102 iti Nīlakaṇṭha+viracitam+ Kaliviḍambanam+ saṃpūrṇam+