%Kalāvilāsa of Kṣemendra, %ed. Paṇḍita Durgāprasāda and Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba %Kāvyamālā 1, Bombay 1886 pp. 34--79. % typed by S.D.Vasudeva 1994 1.1ab: asti viśālaṃ kamalālulitapariṣvaṅgamaṅgalāyatanam 1.1cd: śrīpativakṣaḥsthalamiva ratnojjvalamujjvalaṃ nagaram 1.2ab: maṇibhūbimbitamuktāpralambanivahena yatra śeṣāhiḥ 1.2cd: bhavanāni bibharti sadā bahudhātmānaṃ vibhajyeva 1.3ab: vighno.abhisārikāṇāṃ bhavanagaṇaḥ sphāṭikaprabhāvikaṭaḥ 1.3cd: yatra virājati rajanītimirapaṭaprakaṭaluṇṭhākaḥ 1.4ab: yatra trinayananayanajvalanajvālāvalīśalabhavṛttiḥ 1.4cd: jīvati mānasajanmā śaśivadanāvadanakāntipīyūṣaiḥ 1.5ab: ratilulitalalitalalanāklamajalalavavāhino muhuryatra 1.5cd: ślathakeśakusumaparimalavāsitadehā vahantyanilāḥ 1.6ab: navabisakisalayakavalanakaṣāyakalahaṃsakalaravo yatra 1.6cd: kamalavaneṣu prasarati lakṣmyā iva nūpurārāvaḥ 1.7ab: nṛtyanmugdhamayūrā marakatadhārāgṛhāvalī satatam 1.7cd: sendrāyudhadhananivahā prāvṛṇmūrteva yatrāste 1.8ab: śaśikiraṇaprāvaraṇasphāṭikaharmyeṣu hariṇaśāvākṣyaḥ 1.8cd: yatra vibhānti sudhāmbudhidugdhataraṅgitthitā ivāpsarasaḥ 1.9ab: tatrābhūdabhibhūtaprabhūtamāyānikāyaśatadhūrtaḥ 1.9cd: sakalakalānilayānāṃ dhuryaḥ śrīmūladevākhyaḥ 1.10ab: nānādigdeśāgatadhūrtairupajīvyamānamativibhavaḥ 1.10cd: sa prāpa vipulasaṃpadam ātmaguṇaiścakravartīva 1.11ab: bhuktottaraṃ sahṛdayair āsthānīsaṃsthitaṃ kadācittam 1.11cd: abhyetya sārthavāho dattamahārhopahāramaṇikanakaḥ 1.12ab: praṇato hiraṇyaguptaḥ sahitaḥ putreṇa candraguptena 1.12cd: prāptāsanasatkāraḥ provāca mhūrtaviśrāntaḥ 1.13ab: atiparicayasapratibhā tava purato mādṛśāmiyaṃ vāṇī 1.13cd: grāmyāṅganeva nagare na tathā pragalbhyamāyāti 1.14ab: pihitabṛhaspatidhiṣaṇo ruciraḥ prajñāmarīcinicayaste 1.14cd: tīkṣṇāṃśoriva sahajaḥ proṣitatimirāḥ karotyāśāḥ % 14 1.15ab: ājanmārjitabahuvidhamaṇimauktikakanakapūrṇakoṣasya 1.15cd: eko mamaiṣa sūnuḥ saṃjātaḥ paścime vayasi %%1.15 1.16ab: mohasthānaṃ bālyaṃ yauvanamapi madanamānasonmādam 1.16cd: anilāvalolanalinīdalajalacapalāśca vittacayāḥ 1.17ab: hāriṇyo hariṇadṛśaḥ satataṃ bhogābjamadhukarā dhūrtāḥ 1.17cd: patitā paraṃparaiṣā doṣāṇāṃ mama sutasyāsya %1.17 1.18ab: dhūrtakarakandukānāṃ vāravadhūcaraṇanūpuramaṇīnām 1.18cd: dhanikagṛhotpannānāṃ muktirnāstyeva mugdhānām 1.19ab: ajñātadeśakālāś capalamukhāḥ paṅgavo.api saplutayaḥ 1.19cd: navavihagā iva mugdhā bhakṣyante dhūrtamārjāraiḥ %%1.19 1.20ab: āśritajanatanayo.ayaṃ tava vidvannijasutādhikaḥ satyam 1.20cd: na yathā prayāti nāśaṃ tathāsya buddhiṃ prayaccha parām 1.21ab: iti vinayanamraśirasā tena vaco yuktamuktamavadhārya 1.21cd: tamuvāca mūladevaḥ prītiprasaraiḥ prasāritauṣṭhāgraḥ 1.22ab: āstāmeṣa sutaste mama bhavane nija iva prayatnaparaḥ 1.22cd: jñāsyati mayopadiṣṭaṃ śanakaiḥ sakalaṃ kalāhṛdayam %1.22 1.23ab: iti tasya śāsanena svasutaṃ niḥkṣaipya tadgṛhe matimān 1.23cd: natvātha sārthavāhaḥ prayayau nijamandiraṃ muditaḥ 1.24ab: atha śithilakiraṇajālo dhūmarakāntirnirambarastaraṇiḥ 1.24cd: abhavadadṛkṣyaḥ śanakaiḥ dhūrtairiva nirjitaḥ kitavaḥ 1.25ab: astamite divasakare timirabharadviradasaṃsaktā 1.25cd: sindūrapaṭalapāṭalakāntirivāgre babhau sandhyā %1.25 1.26ab: tyaktāpi pratidivasaṃ divasadyutiranujagāma divasakaram 1.26cd: na tu raktāpi hi sandhyā hṛdayaṃ jānāti kaḥ strīṇām 1.27ab: gaganāṅgaṇakamalavane sandhyārāge gate śanaiḥ kvāpi 1.27cd: aprāptasthitivikalaṃ babhrāma bhramaravibhramaṃ timiram %1.27 1.28ab: tīkṣṇāṃśuvirahamohaiḥ timirairiva mīlitā babhūva mahī 1.28cd: tīvro.api janasya sadāyātaḥ khalu vallabho bhavati 1.29ab: rajanī rarāja sitataratārakamuktākalāpakṛtaśobhā 1.29cd: śabararamaṇīva paricitatimiramayūracchadābharaṇā 1.30ab: atha pathikavadhūdahanaḥ śanakairudabhūnniśākarālokaḥ 1.30cd: kumudaprabodhadūto vyasanaguruścakravākīṇām %% 1.30 1.31ab: manmathasitātapatraṃ digvanitāsphaṭikadarpaṇo vimalaḥ 1.31cd: virarāja rajaniramaṇīsitatilako yāminīnāthaḥ %%1.31 1.32ab: nijakaramṛṇālavallīvalayavilāsī lalāsa sitakāntiḥ 1.32cd: gaganataṭinītaṭānte rajanikaro rājahaṃsa iva 1.33ab: śyāmā śuśubhe śaśinā tayā manobhūrmadhūtsavastena 1.33cd: madamuditamānasānāṃ tenāpi mṛgīdṛśāṃ līlā 1.34ab: dhūrtāḥ samṛddhisacivā vicchāyāṃ padminīṃ parityajya 1.34cd: phullāni viviśuralayaḥ sānandāḥ kumudavṛndāni 1.35ab: jyotsnābhasmasmerā sulalitaśaśiśakalapeśalakapālā 1.35cd: tārāsthipaṭalahārā śuśubhe kāpālikīva niśā %%1.35 1.36ab: tasminprauḍhaniśākarakiraṇaprakaraprakāśitāśeṣe 1.36cd: nijamaṇibhavanodyāne nirvartitabhāvanāsamādhānaḥ %1.36 1.37ab: sphaṭikāsanopaviṣṭaḥ saha śaśinā nirvibhāgamitreṇa 1.37cd: kandalimukhyaiḥ śiṣyaiḥ parivāritapādapīṭhāntaḥ 1.38ab: provāca mūladevo vīkṣya ciraṃ sārthavāhasutamagre 1.38cd: kurvandaśanamayūkhaiḥ lajjālīnāmiva jyotsnām %%1.38 1.39ab: śṛṇu putra vañcakānāṃ sakalakalāhṛdayasāramatikuṭilam 1.39cd: jñāte bhavanti yasmin kṣaṇarucicapalāḥ śriyo.apyacalāḥ 1.40ab: eko.asminbhavagahane tṛṇapallavavalayajālasaṃcchannaḥ 1.40cd: kūpaḥ patanti yasmin mugdhakuraṅgā nirālambe %1.40 1.41ab: so.ayaṃ nidhānakumbho dambho nāṃa svabhāvagambhīraḥ 1.41cd: kuṭilaiḥ kuhakabhujaṃgaiḥ saṃvṛtavadanaḥ sthito loke 1.42ab: māyārahasyamantraścintāmaṇirīpsitārthānām 1.42cd: dambhaḥ prabhāvakārī dhūrtānāṃ śrīvaśīkaraṇam 1.43ab: matsyāsyevāpsu sadā dambhasya jñāyate gatiḥ kena 1.43cd: nāsya karau na ca pādau na śiro durlakṣya evāsau %%1.43 1.44ab: mantrabalena bhujaṃgā mugdhakuraṅgāśca kūṭayantreṇa 1.44cd: sthalajālena vihaṅgā gṛhyante mānavāśca dambhena 1.45ab: janahṛdayavipralambho māyāsthambho jagajjayārambhaḥ 1.45cd: jayati sadānupalambho māyārambhodayo dambhaḥ 1.46ab: satatāvartabhrānte duḥsahamāyāsahasrakuṭilāre 1.46cd: mūlaṃ dambho nābhirvipulatare cakrikācakre 1.47ab: nayananimīlanamūlaḥ suciraṃ snānārdracūlajalasiktaḥ 1.47cd: dambhataruḥ śucikusumaḥ sukhaśataśākhāśataiḥ phalitaḥ 1.48ab: vrataniyamairbakadambhaḥ saṃvṛtaniyamaiśca kūrmajo dambhaḥ 1.48cd: nibhṛtagatinayananiyamairghoro mārjārajo dambhaḥ 1.49ab: bakadambho dambhapatirdambhanarendraśca kūrmajo dambhaḥ 1.49cd: mārjāradambha eva prāpto dambheṣu cakravartitvam %%%1.49 1.50ab: nīcanakhaśmaśrukacaścūlī jaṭilaḥ pralambakūrco vā 1.50cd: bahumṛttikāpiśācaḥ parimitabhāṣī prayatnapādatraḥ %%%1.50 1.51ab: sthūlagranthipavitrakapṛṣṭhārpitahemavallīkaḥ 1.51cd: kakṣārpitapatapallavaruddhabhujo bhāṇḍahasta iva 1.52ab: aṅgulibhaṅgavikalpana vividhavivādapravṛttapāṇḍityaḥ 1.52cd: japacapaloṣṭhaḥ sajane dhyānaparo nagararathyāsu %%1.52 1.53ab: sābhinayāñcitaculakairācamanaiḥ suciramajjanaistīrthe 1.53cd: saṃruddhasakalalokaḥ punaḥ punaḥ karṇakoṇasaṃsparśī 1.54ab: sītkṛtadantaninādāveditahemantaduḥsahasnānaḥ 1.54cd: vistīrṇatilakacarcāsūcitasarvopacārasurapūjaḥ %1.54 1.55ab: śirasā bibarti kusumaṃ vinipatitāṃ kākadṛṣṭim iva racayan 1.55cd: evaṃ rūpaṃ puruṣo yo yaḥ sa sa dāmbhiko jñeyaḥ 1.56ab: nirguṇalokapraṇataḥsaguṇe stabdhaḥ svabandhuṣu dveṣī 1.56cd: purajanakaruṇābandhuḥ kīrtyārthī dāṃbhiko dhūrtaḥ %% 1.56 1.57ab: kāryopayogakāle praṇataśirāścāṭuśatakārī 1.57cd: sabhrūbhaṅgo maunī kṛtakāryo dāmbhikaḥ krūraḥ 1.58ab: stambhitavibudhasamṛddhirdaityo yo.abhūtpurā jambhaḥ 1.58cd: dambhaḥ so.ayaṃ nivasati bhūmitale bhūtadeheṣu 1.59ab: śucidambhaḥ śamadambhaḥ snātakadambhaḥ samādhidambhaśca 1.59cd: niḥspṛhadambhasya tulāṃ yānti tu naite śatāṃśena 1.60ab: śaucācāravivādī mṛtkṣayakārī svabāndhavasparśī 1.60cd: śucidambhena jano.ayaṃ viśvāmitratvamāyāti %1.60 1.61ab: saṃhṛtabahuvidhasattvo niḥkṣepadraviṇavāribahutṛṣṇaḥ 1.61cd: satatamahiṃsādambho vaḍavāgniḥ sarvabhakṣo.ayam 1.62ab: muṇḍo jaṭilo nagnaśchatrī daṇḍī kaṣāyacārī vā 1.62cd: bhasmasmeraśarīro diśi diśi bhogī vijṛmbhate dambhaḥ 1.63ab: khalvāṭaḥ sthūlavapuḥ śuṣkatanurmunisamānarūpo vā 1.63cd: śāṭakaveṣṭitaśīrṣaścaityonnataśikharaveṣṭano vāpi 1.64ab: lobhaḥ pitātivṛddho jananī māyā sahodaraḥ kūṭaḥ 1.64cd: kuṭilākṛtiśca gṛhiṇī putro dambhasya huṃkāraḥ 1.65ab: bhagavānpurā svayaṃbhūḥ kṛtvā bhuvanāni bhūtasargaṃ ca 1.65cd: viratavyāpāratayā suciraṃ cintānvitastasthau %1.65 1.66ab: dṛṣṭvā sa martyaloke divyadṛśā mānuṣānnirālambān 1.66cd: ārjavayogaviśeṣādaprāptadhanādisaṃbhogān 1.67ab: mīlitanayanaḥ kṣaipraṃ sthitvā māyāmaye samādhāne 1.67cd: asṛjannṛṇāṃ (nR̥ṇāṃ?) vibhūtyai dambhaṃ saṃbhāvanādhāram 1.68ab: bibhrāṇaḥ kuśapūlīṃ pustakamāle kamaṇḍaluṃ śūnyam 1.68cd: nijahṛdayakuṭilaśṛṅgaṃ daṇḍaṃ kṛṣṇājinaṃ khanitraṃ ca 1.69ab: sthūlatarakuśapavitrakalāñchitakarṇaḥ pavitrapāṇiśca 1.69cd: suvyaktamuṇḍamastakakuśaveṣṭitacūlamūlasitakusumaḥ 1.70ab: kāṣṭhastabdhagrīvo japacapaloṣṭhaḥ samādhilīnākṣaḥ 1.70cd: rudrākṣavalayahasto mṛtparipūrṇaṃ vahanpātram %%1.70 1.71ab: nayanāñcalaiḥ sakopairbhrukuṭīhuṃkāravadanasaṃjñābhiḥ 1.71cd: bahuvidhakadarthanābhiḥ kathitākhilahṛdayavāñchito maunī 1.72ab: rakṣanparasaṃsparśaṃ śaucārthī brahmaloke.api 1.72cd: dambhaḥ puro.asya tasthāvutthita evāsanākāṅkṣī %%1.72 1.73ab: ākalpena sumahatā sahasāsya vaśīkṛtāḥ paraṃ tena 1.73cd: saptarṣayo.api tasmai praṇatāstasthuḥ kṛtāñjalayaḥ 1.74ab: taṃ dṛṣṭvā parameṣṭhī līlākṛtasakalasargavargo.api 1.74cd: gauravavismayaharṣairniḥspandāndolitastasthau 1.75ab: tasyātitīvraniyamādgraste.agastye.ativismayeneva 1.75cd: alpatapovratalajjākuñcitapṛṣṭhe vasiṣṭhe ca %%1.75 1.76ab: atisaralanijamunivrataparigatakutse ca kūṇite kautse 1.76cd: ḍambararahitātmataponirādare nārade vihite 1.77ab: nijajānusaṃdhiśikhare jamadagnau magnavadane ca 1.77cd: traste viśvāmitre valitagule gālavebhṛgau magne %1.77 1.78ab: sucirotthitamatikopādāsanakamale niviṣṭadṛṣṭiṃ ca 1.78cd: śūlaprotamivāgre niḥspandamamandagarvagurugātram 1.79ab: jñātvā tamāsanārthinamavadaddevaścaturmukhaḥ prītyā 1.79cd: vikasannijadaśānarucā vihasanniva vāhanaṃ haṃsaṃ 1.80ab: upaviśa putra mamāṅke niyamena mahīyasāticitreṇa 1.80cd: arho.asi guṇagaṇodgatagauravasaṃvādinānena %%1.80 1.81ab: ityukto viśvasṛjā tasyāṅkamaśaṅkayā sasaṃkocaḥ 1.81cd: abhyukṣya vārimuṣṭyā kṛcchreṇopāviśaddambhaḥ 1.82ab: dambha uvāca // noccairvācyamavaśyaṃ yadi vācyaṃ hastapadmena 1.82cd: ācchādya vaktrarandhraṃ spṛṣṭo na syāṃ yathāsyavātāṃśaiḥ 1.83ab: tattasya śaucamatulaṃ dṛṣṭvā smerānano brahmā 1.83cd: dambho.asīti jagāda prāyo hastāgramākampya 1.84ab: uttiṣṭhā sakalajalanidhiparikhāvalimekhalāṃ mahīmakhilām 1.84cd: avatīrya bhuṅkṣvā bhogānvibudhairapi tattvato na vijñātaḥ 1.85ab: ityādarādvisṛṣṭo vidhinā saṃsārasāgaragatānām 1.85cd: kaṇṭḥe śīlāṃ nibadhnanmartyānāmavatatāra mahīm 1.86ab: atha martyalokametya bhrāntvā dambho vanāni nagarāṇi 1.86cd: viniveśya gauḍaviṣaye nijajayaketuṃ jagāma diśaḥ 1.87ab: vacane bāhlīkānāṃ vrataniyame prācyadākṣaiṇātyānāṃ 1.87cd: adhikāre vīrāṇāṃ dambhaḥ sarvatra gauḍānām 1.88ab: ete dambhasahāyāḥ pratigrahaśrāddhasiddhacūrṇena 1.88cd: kurvanti ye prabhāte yatastato bhasmanā tilakam %%1.88 1.89ab: tūrṇaṃ sahasrabhāgairbhuvanatalae saṃvibhajya bhūtāni 1.89cd: mūrtaḥ satataṃ nivasati dambho vadane.adhikaraṇabhaṭṭānām 1.90ab: guruhṛdayamaviśādagre bālakahṛdayaṃ tapasvihṛdayaṃ ca 1.90cd: kuṭilaṃ niyogihṛdayaṃ dīkṣaitahṛdayaṃ svayaṃ dambhaḥ %1.90 1.91ab: tadanu ca gaṇakacikitsakasevakavaṇijāṃ sahemakārāṇām 1.91cd: naṭabhaṭagāyanavācakacakracarāṇāṃ ca hṛdayāni 1.92ab: aṃśaiḥ praviśya hṛdayaṃ vividhavikāraiḥ samastajantūnām 1.92cd: dambho viveśa paścādantaramiha pakṣaivṛkṣāṇām 1.93ab: matsyārthī carati tapaḥ suciraṃ niḥspanda ekapādena 1.93cd: tīrtheṣu bakatapasvī tena vihaṅgāngato dambhaḥ %1.93 1.94ab: vipulajaṭāvalkalinaḥ śītātapavātakarśitāḥ satatam 1.94cd: vṛkṣā jalārthino yaddambhasya vijṛmbhitaṃ tadapi 1.95ab: evaṃ vicāraṇīyaḥ sarvagataḥ sarvahṛtsadā dambhaḥ 1.95cd: jñāte tasminvividhe viphalā māyāvināṃ māyā 1.96ab: dambhavikāraḥ purato vañcakacakrasya kalpavṛkṣo.ayam 1.96cd: vāmanadambhena purā hariṇā trailokyamākrāntam %sargaḥ 2 2.1ab: lobhaḥ sadā vicintyo lubdhebhyaḥ sarvato bhayaṃ dṛṣṭam 2.1cd: kāryākāryavicāro lobhākṛṣṭasya nāstyeva %2.1 2.2ab: māyāvinimayavibhramanihnavavaicityakūṭakapaṭānām 2.2cd: sañcayadurgapiśācaḥ sarvaharo mūlakāraṇāṃ lobhaḥ 2.3ab: sattvapraśamatapobhiḥ sattvadhanaiḥ śāstravedibhirvijitaḥ 2.3cd: lobho.avaṭaṃ praviṣṭaḥ kuṭilaṃ hṛdayaṃ kirāṭānām 2.4ab: krayavikrayakūṭatulālāghavaniḥkṣeparakṣaṇavyājaiḥ 2.4cd: ete hi divasacaurā muṣṇanti mudā janaṃ vaṇijaḥ %2.4 2.5ab: hṛtvā dhanaṃ janānāṃ dinamakhilaṃ vividhakūṭamāyābhiḥ 2.5cd: vitarati gṛhe kirāṭaḥ kaṣṭena varāṭakatritayam 2.6ab: ākhyāyikānurāgī vrajati sadā puṇyapustakaṃ śrotum 2.6cd: daṣṭa iva kṛṣṇasarpaiḥ phalāyate dānadharmebhyaḥ %2.6 2.7ab: dvādaśyāṃ pitṛdivase saṃkramaṇe somasūryayorgrahaṇe 2.7cd: suciraṃ snānaṃ kurute na dadāti kapardikāmekām 2.8ab: dattvā diśi diśi dṛṣṭiṃ yācakacakito.avaguṇṭhanaṃ kṛtvā 2.8cd: caura iva kuṭilacārī palāyate vikaṭarathyābhiḥ 2.9ab: na dadāti prativacanaṃ vikrayakāle śaṭho vaṇiṅmaunī 2.9cd: niḥkṣepapāṇipuruṣaṃ dṛṣṭvā saṃbhāṣaṇāṃ kurute 2.10ab: uttiṣṭhati namati vaṇik pṛcchati kuśalaṃ dadāti ca sthānaṃ 2.10cd: niḥkṣepapāṇipuruṣaṃ dṛṣṭvā dharmyāṃ kathāṃ kuruteka 2.11ab: kaścidvadati tametya draviṇaṃ niḥkṣipya hanta gantāsmi 2.11cd: bhrātaḥ paraṃ prabhāte viṣṭidinaṃ kiṃ karomyadya 2.12ab: tacchrutvā vikasitadṛgvadati sa mithyaiva nāṭayankhedam 2.12cd: kārye prasāritākṣaḥ punaḥ punaḥ pārśvamavalokya %2.12 2.13ab: tvadadhīnaṃ sthānamidaṃ kiṃ tu ciraṃ nyāsapālanaṃ kaṭhinam 2.13cd: viṣamau ca deśakālau sādhostava tadapi dāso.aham 2.14ab: bhadrā  na dūṣitaiṣā niḥkṣepakṣemakāriṇī śastā 2.14cd: ityanubhūtaṃ bahuśaḥ kāryajñaistvaṃ tu jānāsi 2.15ab: viṣṭidine kimapi purā nyastaṃ kenāpi mitreṇa 2.15cd: tūrṇaṃ punaśca śanakairnītaṃ kṣemeṇa kuśalena %2.15 2.16ab: ityādi mugdhabuddherasamannjasavarṇanaṃ rahaḥ kṛtvā 2.16cd: gṛhṇāti kanakanikaraṃ nṛtyaṃstattanmanorathaiḥ pāpaḥ 2.17ab: tatsaṃcūrṇanajātaiḥ krayavikrayalābharāśibhiranantaiḥ 2.17cd: bhāṇḍapratibhāṇḍacayairupahasati dhanādhināthaṃ saḥ 2.18ab: pūrṇāḥ kadaryavaṇijāṃ niḥsaṃbhogā nidhānadhanakumbhāḥ 2.18cd: sīdanti kucataṭā iva duḥkhaphalā bālavidhavānām %2.18 2.19ab: dānopabhogavirahitahiraṇyarakṣākṛtakṣaṇāḥ satatam 2.19cd: saṃsārajīrṇamandiraviṣayaviṣamamahāmūṣakā vaṇijaḥ 2.20ab: aṭati samutkaṭaveṣṭitavikaṭapaṭasphuṭaphaṭāṭopaḥ 2.20cd: kuṭilaḥ kaṇṭakanicitaḥ purapatināmā vidhivyālaḥ %2.20 2.21ab: atha puruṣaḥ sa digantaṃ bhrāntvā kenāpi daivayogena 2.21cd: naṣṭadhano janarahitaḥ prāptaḥ sucirānnijaṃ deśam 2.22ab: pṛcchati kamapi saśaṅkaḥ sa kirāṭaḥ kva nu gato mahāsattvaḥ 2.22cd: tamupetya vadati kaścittasyādya sakhe vibhūtiranyaiva 2.23ab: vividhanavāṃśukamṛgamadacandanakarpūramaricapūgaphalaiḥ 2.23cd: khaṭikāhastaḥ sa sadā gaṇayati koṭīrmuhūrtena %2.23 2.24ab: asminmeruviśāle varabhavane rucirabhittikṛtacitre 2.24cd: purapatināpyanuyāto vasati sukhaṃ sa hi mahājano yatra 2.25ab: śrutvaitadatulavismayalolitamauliḥ sa tadgṛhaṃ gatvā 2.25cd: dvāre sthagitastiṣṭhati niṣpratibho jīrṇakarpaṭaḥ suciram %2.25 2.26ab: taṃ tuṅgabhavanavalabhījālāntarato vaṇikparijñāya 2.26cd: nocchvasiti naṣṭacetastāḍita iva mūrdhni vajreṇa 2.27ab: upasṛtya mandamandaṃ kathamapi saṃprāptanirjanāvasaraḥ 2.27cd: taṃ yācate sa puruṣo draviṇaṃ svaṃ prakaṭitābhikyaḥ 2.28ab: taṃ vadati so.anyadṛṣṭiḥ sabhrūbhaṅgaṃ vidhūtahastāgraḥ 2.28cd: vañcakavacanaḥ pāpo vṛttikṣīṇaḥ kuto.ayamāyātaḥ %2.28 2.29ab: kastvaṃ kasya kuto vā darśanamapi na smarāmi kiṃ kathanaiḥ 2.29cd: ahaha kadā kutra tvaṃ vada kasya kimarpitaṃ kena 2.30ab: paśyata kaṣṭhamaniṣṭaḥ kalikālaḥ kīdṛśo.ayamāyātaḥ 2.30cd: matto.arthameṣa vāñchati loko jānāti vā sarvam %2.30 2.31ab: haraguptakule.asmākaṃ niḥkṣepagrahaṇamapyasaṃbhāvyam 2.31cd: kiṃ punarapahnavodgataghoramahāpātakasparśaḥ 2.32ab: tadapi satatābhiśaṃsī pratyākhyeyo janaḥ kathaṃ mahatām 2.32cd: kathaya dinaṃ taddivase likhitaṃ sarvaṃ svayaṃ paśya 2.33ab: vṛddho.ahaṃ nyastabharaḥ putre sarvaṃ mamāsti likhitaṃ hi 2.33cd: iti tena vinaṣṭadhṛtiḥ sa visṛṣṭastatsutāntikaṃ prāptaḥ %2.33 2.34ab: tāto jānāti suto jānāti pitaiva likhati sakalaṃ yat 2.34cd: iti tasya bhavati suciraṃ gatāgataṃ kandukasyeva 2.35ab: rājakuladvāragate tasminprāptapravāsadattārthe 2.35cd: sahate naraptikopaṃ tyajati kirāṭo na rūpakasyāṃśam 2.36ab: paripīḍitaḥ sa rājñā vividhairapi yātanauśastraḥ 2.36cd: mama haste niḥkṣiptaṃ kiṃcinnāstīti vaktyeva %2.36 2.37ab: evaṃ svabhāvalubdhāsva bhavanti dhanalavaṇavāribahutṛṣṇāḥ 2.37cd: tṛṇalavamiva nijadehaṃ  tyajanti leśaṃ na vittasya 2.38ab: devaṃ dhanādhināthaṃ vaiśravaṇaṃ sakalasaṃpadāṃ nilayam 2.38cd: śukraḥ provāca purā vittārthī bālamittramabhyetya %2.38 2.39ab: pūrṇaḥ sakhe tavāyaṃ vibhavo vijitāmarāsuraiśvaryaḥ 2.39cd: harṣaṃ vidadhāti paraṃ suhṛdāṃ śokaṃ ca śatrūṇām 2.40ab: tvayi suhṛdi vittanāthe niḥsvo.ahaṃ bahukuṭumbasaṃbhāraḥ 2.40cd: samaduḥkhasukhaṃ mittraṃ svādhīnatayoditaṃ praśaṃsanti 2.41ab: yaśasi vihitādarāṇāmarthibhirupajīvyamānavibhavānām 2.41cd: abhijātavaṃśajānāṃ suhṛdupabhogyāḥ śriyo mahatām %2.41 2.42ab: upanatamatipuṇyacayaiḥ saṃpūrṇaṃ rakṣitaṃ ca yatnena 2.42cd: saṃpadi vipadi trāṇaṃ bhavati nidhānaṃ ca mittraṃ ca 2.43ab: ityuktaḥ sapra~ayaṃ daityācāryeṇa nirjane dhanadaḥ 2.43cd: tamuvāca vicintya ciraṃ saṃruddhaḥ snehalobhābhyām 2.44ab: jānānami bālamittraṃ tvāmahamatyantasaṃbhṛtasneham 2.44cd: kiṃ tu na jīvitajīvaṃ draviṇalavaṃ tyaktumīśo.asmi %2.44 2.45ab: snehārthī bandhujanaḥ kāryairbahubhirbhavanti mittrāṇi 2.45cd: dārāḥ sutāśca sulabhā dhanamekaṃ durlabhaṃ loke 2.46ab: atisāhasamatiduṣkaram atyāścaryaṃ ca dānamarthānām 2.46cd: yo.api dadāti śarīraṃ na dadāti sa vittaleśamapi %2.46 2.47ab: ityāśāparihāraiḥ pratyākhyāto dhanādhināthena 2.47cd: bhagnamukho lulitamatirlajjāvaktro yayau śukraḥ %2.47 2.48ab: sa vicintya gṛhe suciraṃ sacivaiḥ saha māyayā mahāyogī 2.48cd: hartuṃ draviṇamaśeṣaṃ viveśa hṛdayaṃ dhaneśasya 2.49ab: śukrāviṣṭaśarīro vaiśravaṇaḥ sakalamadbutatyāgaḥ 2.49cd: tatkṛtasaṃketebhyaḥ pradadau vittaṃ dvijātibhyaḥ %2.49 2.50ab: kauberaṃ dhanamakhilaṃ hṛtvā yāte.atha dānavācārye 2.50cd: suciraṃ dhanādhināthaḥ śuśoca vijñāya tāṃ māyām 2.51ab: hastanyastalalāṭaḥ saha śaṅkhamukundapadmādyaiḥ 2.51cd: saṃcintya śukravikṛtiṃ sa jagādoṣṇaṃ viniḥśvasya 2.52ab: suhṛdā marmajñena vyājānmāyāvinātilubdhena 2.52cd: dhūrtena vañcito.ahaṃ daityāśrayadurjayena śukreṇa %2.52 2.53ab: adhunā dravyavihīnaḥ kṣaṇena tṛṇalāghavaṃ prāptaḥ 2.53cd: kathayāmi kasya duḥkhaṃ karomi kiṃ vā kva gacchāmi 2.54ab: dhanarahitaṃ tyajati jano janarahitaṃ paribhavāḥ samāyānti 2.54cd: paribhūtasya śarīre vyasanavikāro mahābhārah 2.55ab: dayiteṣu śarīravatāṃ bata dharmalatālavāleṣu 2.55cd: draviṇeṣu jīviteṣu ca sarvaṃ yāti prayāteṣu %2.55 2.56ab: vidvānsubhago mānī viśrutakarmā kulonnataḥ śūraḥ 2.56cd: vittena bhavati sarvo vittahīnastu sadguṇo.apyaguṇaḥ 2.57ab: iti duḥsahadhanavirahakleśānalaśoṣitāśayo dhanapaḥ 2.57cd: suciraṃ vimṛṣya sacivairdevaṃ śarvaṃ yayau śaraṇam 2.58ab: prākpratipannasakho.asau viśvaśaraṇyo maheśvarastena 2.58cd: vijñapto nijavrttaṃ dūtaṃ visasarja śukrāya %2.58 2.59ab: dūtāhūtaṃ sahasā prāptaṃ śukraṃ dhanaprabhāśukram 2.59cd: añjaliviracitamukuṭaṃ provāca puraḥsthitaṃ purajit 2.60ab: mittramayaṃ draviṇapatirbhavatā bata vañcitaḥ kṛtajñena 2.60cd: mittradrohe prasarati na hi nāma janaḥ kṛtaghno.api %2.60 2.61ab: agaṇitayaśasā tyaktasthitinā kriyate.atha yākṛtajñena 2.61cd: snigdhe suhṛdi sarāge mitre tava vañcanā na yuktā sā 2.62ab: etatkiṃ śrutasadṛśaṃ tvadvratayogyaṃ kulānurūpaṃ vā 2.62cd: kṛtavānasi yatsumate paribhūtaguṇodayaṃ karma %2.62 2.63ab: kimayaṃ sunayābhyāsaḥ praśamo vā gurujanopadeśo vā  2.63cd: mativibhavaḥ sahajo vā vañcakatāṃ yena yāto.asi % 2.63 2.64ab: kasya na dayitaṃ vittaṃ cittaṃ hriyate na kasya vittena 2.64cd: kiṃ tu yaśodhanalubdhā vāñchanti na duṣkṛtairarthān %2.64 2.65ab: mā mā malinaya vimalaṃ bhṛgukulamamalaṃ malena lobhena 2.65cd: lobhajalado hi śatrurviśadayaśorājahaṃsānām 2.66ab: tyaktvā kīrtimanantāmanilākulatṛṇalavopamānarthān 2.66cd: gṛhṇāti yaḥ sa madhye dhūrtānāṃ kīdṛśo dhūrtaḥ %2.66 2.67ab: utsṛjya sādhuvṛttaṃ kutilādhiyā vañcitaḥ paro yena 2.67cd: ātmaiva mūḍhamatinā kṛtasukṛto vañcitastena 2.68ab: niyatā dūṣitayaśasāṃ bata kisalayakomalā prakṛtyaiva 2.68cd: apavādaviṣatarūtthairāmodairmūrchitā lakṣmīḥ 2.69ab: na hi nāma sajjanānāṃ śuddhayaśaḥsphaṭikakadarpaṇo vimalaḥ 2.69cd: paribhavaduḥkhitajanatāniḥśvāsairmalinatāmeti %2.69 2.70ab: asamañjasamatimalinaṃ mohadvyaktiṃ samāgataṃ karma 2.70cd: tasya viśuddhiḥ kriyatāṃ paravittasamarpaṇenaiva 2.71ab: apavādadhūlidhūsaramamalayaśo mṛjyatāṃ svahastena 2.71cd: asmadvacanaṃ kriyatāṃ paradhanamutsṛjyatāmetat %2.71 2.72ab: ityuktaḥ sānunayaṃ tribhuvanagurūṇāpi devadevena 2.72cd: paradhananibaddhatṛṣṇaḥ provāca kṛtāñjaliḥ śukraḥ %2.72 2.73ab: bhagavanbhavataḥ śāsanamamarendrakirīṭakoṭiviśrāntam 2.73cd: laṅghayati ko nu mohāddaurgatyaṃ sattvahāri yadi na syāt 2.74ab: yasya kṣīṇasya gṛhe bhṛtyā dārāḥ sutāśca sīdanti 2.74cd: kāryākāryavicāṛo draviṇādāneṣu kastasya 2.75ab: mitramayaṃ dhananātho vipadi trāṇaṃ vicintitaḥ satatam 2.75cd: vṛddhiṃ yātaḥ sumahānāśābandhaśca me hṛdaye %2.75 2.76ab: abhyetya yācito.api tyaktvā lajjāṃ mayā vihatalajjaḥ 2.76cd: cicchedaiṣa mamāśāṃ sahasā pratiṣedhaśastreṇa 2.77ab: tena prahatamaśastraṃ dāho.anagniśca nirviṣaṃ maraṇam 2.77cd: vihitaṃ śaṭhena mohādāśābhaṅghaḥ kṛto yena 2.78ab: tasmānmamaiṣa śatruḥ sukṛtasama śātruvañcanāpāpam 2.78cd: riktasya nirapavādo vyājenopārjito.apyarthaḥ %2.78 2.79ab: aṇu dhanamapi na tyājyaṃ mama bhavatā jñāpite satyam 2.79cd: vittaṃ jīvitamagryaṃ jīvitahānirdhanatyāgaḥ 2.80ab: iti saṃbhāṣiṇamasakṛddaityaguruṃ prārthitaṃ punarbahuśāḥ 2.80cd: kavalīcakāra sahasā pratiṣedharuṣā virūpākṣaḥ % 2.80 2.81ab: jaṭharāntare purāreḥ pralayānalavipulabhīṣaṇāboge 2.81cd: prakvāthyamānakāyaḥ śukraścukrośa sākrośaḥ 2.82ab: tyaja dhanamiti viṣamadṛśā punaḥ punaḥ prerito.avadacchukraḥ 2.82cd: nidhanaṃ mamāstu bhagavandhanadadhanaṃ na tyajāmi kiṃcidapi 2.83ab: atha dhāraṇāpravṛddhajvalanajvālāsahasravikarāle 2.83cd: śukraścukrośa bhṛśaṃ ghoragabhīre harodare patitaḥ %2.83 2.84ab: tamuvāca devedevastyajya durgrahadagdha paravittam 2.84cd: asminnudaramahodadhivaḍavāgnau mā gamaḥ pralayam 2.85ab: so.avadadatiśayatāpasphuṭitāsthivasāpravāhabahalāgnau 2.85cd: paramiha maraṇaṃ śreyo draviṇakaṇaṃ na tyajāmi socchvāsaḥ %2.85 2.86ab: punarapi ghoratarodgatakālānaladhāraṇānalajvalitaḥ 2.86cd: śukraścakre devyāḥ stotraṃ kṣaṇaleśaśeṣāyuḥ 2.87ab: stotrapadārādhitayā gauryā praṇayaprasādite rudre 2.87cd: tadvacasā labdhadhṛtiḥ śukradvāreṇa niryayau śukraḥ 2.88ab: evaṃ svabhāvalubdhāstīvratarāṃ yātanāmapi sahante 2.88cd: na tu saṃtyajanti vittaṃ kauṭilyamivādhamaḥ sahajam %2.88 2.89ab: tasmāllobhasamutthā kapaṭakalā kuṭilavartinī māyā 2.89cd: lubdhahṛdayeṣu nivasati nālubdho vañcanaṃ kurute %sargaḥ 3 3.1ab: kāmaḥ kamanīyatayā kimapi nikāmaṃ karoti saṃmoham 3.1cd: viṣāmiva viṣamaṃ sahasā madhuratayā jīvanaṃ harati %3.1 3.2ab: ete hi kāmakalitāḥ parimalalīnālivalayahuṃkāraiḥ 3.2cd: sūcitadānāḥ kariṇo badhyante kṣipramabalābhiḥ 3.3ab: pādāghātāḥ śitāṅkuśaghaṭanā nigaḍādisaṃrodham 3.3cd: viṣayamuṣitaḥ karīndraḥ kiṃ na smaravañcitaḥ sahate %3.3 3.4ab: dīrghavyasananiruddho bhrūbhaṅgajño vidheyatāṃ yātaḥ 3.4cd: viṣayavivaśo manuṣyaḥ keliśikhaṇḍīva nartyate strībhiḥ 3.5ab: raktākarṣaṇasaktā māyābhirmohatimirarajanīṣu 3.5cd: nāryaḥ piśācikā iva haranti hṛdayāni mugdhānām %3.5 3.6ab: rāgimṛgavāgurāṇāṃ hṛdayadvipabandhaśṛṅkhalaughānām 3.6cd: vyasananavavallarīṇāṃ strīṇāṃ na mucyate vaśagaḥ 3.7ab: saṃsāracitramāyāṃ śambaramāyāṃ vicittimāyāṃ ca 3.7cd: yo jānāti jitātmā so.api na jānāti yoṣitāṃ māyām %3.7 3.8ab: kusumasukumāradehā vajraśilākaṭhinahrdayasadbhāvāḥ 3.8cd: janayanti kasya nāntarvicitracaritāḥ striyo moham 3.9ab: anuraktajanaviraktā namrotsiktā viraktarāgiṇyaḥ 3.9cd: vañcanavacanāsaktā nāryaḥ sadbhāvaśaṅkinyaḥ %3.9 3.10ab: jātaḥ sa eva loke bahujanadṛṣṭā vilāsakuṭilāṅgī 3.10cd: dhairyadhvaṃsapatākā yasya na patnī prabhurgehe 3.11ab: vijitasya madavikāraiḥ strībhirmūkasya naṣṭasaṃjñasya 3.11cd: gṛhadhūlipaṭalamakhilaṃ vadane niḥkṣipyate bhartuḥ %3.11 3.12ab: kṛtakāparisphuṭākṣarakāmakalābhiḥ svabhāvamugdheva 3.12cd: tilakāya candrabimbaṃ mugdhapatiṃ yācate prauḍha 3.13ab: svairavihāragatāgatakhinnāyāstīrthadarśanavyājaiḥ 3.13cd: bhartā vilāsavijitaścaraṇau mṛdnāti capalāyāḥ %3.13 3.14ab: nayanavikārairanyaṃ vacanairanyaṃ viceṣṭitairanyam 3.14cd: ramayati suratenānyaṃ strī bahurūpā svabhāvena 3.15ab: nijapayicapalakurāṅgī paratarubhṛṅgī svabhāvamātaṅgī 3.15cd: mithyāvibhramabhṛṅgī kuṭilabhujaṅgī nijā kasya %3.15 3.16ab: bahuvidhataruṇanirargalasaṃbhogasukhārthabhoginī veśyā 3.16cd: dhanyeti vadanti sadā socchvāsā nirjane nāryaḥ 3.17ab: capalā tiṣṭhati harmye gāyati rathyāvalokinī svairam 3.17cd: dhāvatyakāraṇaṃ vā hasati sphaṭikāśmamāleva 3.18ab: paśuriva vaktuṃ kartuṃ kiṃcidayaṃ mama patirna jānāti 3.18cd: uktveti gṛhe svajanaṃ puruṣavyāpāramaṅganā kurute %3.18 3.19ab: pratyutthānaṃ kurute vyavahāragatāgataiḥ svayaṃ yāti 3.19cd: uccairvadati ca gṛhe gṛhiṇī jīvanmṛtasyaiva 3.20ab: īrṣyāluvṛddhabhāryā sevakapatnī niyogibhāryā vā 3.20cd: kārukuśīlavanārī lubdhavadhūḥ sārthavāhavanitā vā %3.20 3.21ab: goṣṭhīviharaṇaśīlā taruṇajane vatsalā prakṛtyaiva 3.21cd: paraguṇagaṇane saktā nijapatidoṣābhidhāyinī satatam 3.22ab: alpadhanā bahubhogā rūpavatī vikṛtarūpabhāryā vā 3.22cd: mugdhavadhūḥ sakalakalāmānavatī nīcasaṃgamodvignā %3.22 3.23ab: dyūtamadhupānasaktā dīrghakathāgītarāgiṇī kuśalā 3.23cd: bahupuṃścalīvayasyā śūrajane prakṛtipakṣapātaiva 3.24ab: tyaktagṛhavyāpārā bahuvidhaveṣā nirargalābhyāsā 3.24cd: pratyuttarasapratibhā satyavihīnā svabhāvanirlajjā %3.24 3.25ab: kuśalānāmayavārtāpraśnaparā prītipeśalālāpā 3.25cd: vijane vividhakṛīḍāḍambaraśauṇḍā prakāśasāvitrī 3.26ab: kratutīrthasuraniketanagaṇakabhiṣagbandhugehagamanaparā 3.26cd: bhojanapānabahuvyayayātrotsavakāriṇī svatantreva %3.26 3.27ab: bhikṣutāpasabhaktā svajanaviraktā manoramāsaktā 3.27cd: darśanadīkṣāraktā dayitaviraktā samādhisaṃyuktā 3.28ab: goṣṭhīrañjanamitrā vijñeyā naṣṭacāritrā (kulakam) %no 3.28cd 3.29ab: satatānuraktadoṣā mohitajanatā bahugrahāścapalāḥ 3.29cd: saṃdhyāḥ striyaḥ piśācyo raktacchāyāharāḥ krūrāḥ 3.30ab: kasya na vahanayogyo mugdhadhiyastucchasādhane lagnāḥ 3.30cd: prītatayā praśamarucaścapalāsu strīṣu ye.adāntāḥ 3.31ab: śṛṅgāraśauryakatthanamasamañjasadānavarṇanā vividhāḥ 3.31cd: etāvadeva tāsāmamantrayantraṃ vaśīkaraṇam %3.30/31 3.32ab: kalikālatimirarajanīrajanicarīṇāṃ sahasramāyānām 3.32cd: strīṇāṃ nṛśamsacaritaiḥ kasya na saṃjāyate kampaḥ 3.33ab: nirjitadhanapativibhavo babhūva bhuvi viśruto vaṇiṅnāthaḥ 3.33cd: dhanadatto nāma purā ratnānāmāśrayaḥ payodhiriva %3.32/3 3.34ab: tasyābhavadvibhūtirmūrteva manobhuvaḥ sulalitāṅgī 3.34cd: tanayā nayanavilāsairvijitāśā vasumatī nāma 3.35ab: pradadau sa tāmaputraḥ putrapade vinihitāṃ priyāṃ putrīṃ 3.35cd: vaṇije vibhavakulodayatulyāya samudradattāya %3.34/5 3.36ab: ramamāṇaḥ sa tayā saha hariṇākṣyā śvasuramandire suciram 3.36cd: prayayau kadācidagre dvīpāyātasya sārthasya 3.37ab: patyau yāte taruṇī janakagṛhe harmyaśikharamārūḍhā 3.37cd: vilalāsa vilāsamahī kelivilolā sakhībhiḥ sā 3.38ab: saudhe manmatharūpaṃ pṛthunayanā pathi dadarśa puruṣaṃ sā 3.38cd: yaṃ dṛṣtvaiva gatāsyāḥ kvāpi dhṛtiḥ kumatikupiteva %3.37/8 3.39ab: sā tena capalanayanā sahasā muṣiteva hāritavicārā 3.39cd: abhavadaśaktā nitarāṃ saṃvaraṇe smaravikārasya 3.40ab: śīlaṃ pālasya capale mā pātaya nimnageva kulakūlam 3.40cd: iti tāmvadadivoccaiḥ kampākulamukharamekhalā suciram %3.39/40 3.41ab: sā kṛtvā viditakathāṃ rahasi sakhīmānināya taṃ taruṇam 3.41cd: calitaṃ hi kāminīnāṃ dhartuṃ śaknoti kaścittam 3.42ab: kāmaṃ kāmavikāsaiḥ suratavilāsaiḥ sunarmaparihāsaiḥ 3.42cd: sahajapremanivāsairmumude sā svairiṇī tena 3.43ab: atha kṛtanijadhanakṛtyastvaritaṃ dayitāvilokanotkaṇṭhaḥ 3.43cd: aviśatsamudradattaḥ śvaśurāvāsaṃ mahārambhaḥ %3.42/3 3.44ab: vipulamahotsavalīlāvyagrajanairbhogasaṃpadāṃ nicayaiḥ 3.44cd: ativāhya dinaṃ dayitāsahitaḥ śayyāgṛhaṃ sa yayau 3.45ab: viracitavarataraśayane baddhavitāne manoramasthāne 3.45cd: jṛmbhitasaurabhadhūpe suragṛharūpe pradīptamaṇidīpe %3.44/5 3.46ab: tatra sa madhumadavilulitalocanakamalāṃ priyāṃ samāliṅgya 3.46cd: madagaja iva navanalinīṃ bheje ratilālasaḥ śayyām 3.47ab: sāpi hṛdayāntarasthitaparapuruṣadhyānabaddhalakṣaiva 3.47cd: tasthau nimīlitākṣī dhyānaparā yoginīva ciram %3.46/7 3.48ab: āliṅganaparicumbananīvivimokṣeṣu bahutarocchvāsā 3.48cd: patyau saṅkucitāṅgī sasmāra tameva śīlaharam 3.49ab: praṇayakupiteti matvā mugdhapatistāṃ samudradatto.api 3.49cd: praṇipatya cāṭukāraiḥ kimapi yayāce prasādāya 3.50ab: parapuruṣarāgiṇīnāṃ vimukhīnāṃ praṇayakāmavāmānām 3.50cd: puruṣapaśavo vimūḍhā rajyante yoṣitāmadhikam %3.49/50 3.51ab: kiṃ kriyate kāmo.ayaṃ paragatakāmaḥ svatantrakāmaśca 3.51cd: dhanaśataraktāyāmapi saṃdhyāyāṃ bhāskaro rāgī 3.52ab: gūḍhopavananikuñje nyastaṃ sā vallabhaṃ sasaṃketam 3.52cd: saṃcintya ciraṃ svapatiṃ viṣamiva saṃmūrchitā mene 3.53ab: nidrāmudritanayane praṇayaśrānte samudradatte sā 3.53cd: utthāya racitaveṣā śanakairgamanonmukhī tasthau %3.52/3 3.54ab: cauraḥ kṣaṇe ca tasminmugdhamattajanaṃ praviśya tadbhavanam 3.54cd: gamanotsukāmapaśyanmukharābharaṇāmalakṣyastām 3.55ab: atrāntare śaśāṅkaḥ śanakaiḥ surarājavallabhāṃ kakubham 3.55cd: cakita ivāśu cakampe mīlitatarāṃ samāliṅgya 3.56ab: saṃkocitakamalāyāḥ kumudavijṛmbhāvirājamānāyāḥ 3.56cd: prasasāra tuhinakiraṇo yāminyāḥ kapaṭahāsa iva % 3.55/6 3.57ab: raviparitāpaśrāntāṃ vīkṣya divaṃ prasaradindusānandām 3.57cd: jahasuriva kumudavṛndairalikulakuṃkāraniebharā vāpyaḥ 3.58ab: jagrāha rajaniramaṇī śaśikarahṛtatimirakañcukāvaraṇā 3.58cd: lajjānviteva purataḥ kumudāmodākulālipaṭalapaṭam 3.59ab: suptajane.atha niśārdhe candrāloke ca vipulatāṃ yāte 3.59cd: tamasīva nirviśaṅkā sā śanakairupavanaṃ prayayau %3.58/9 3.60ab: atha sā viveśa vivaśā viṣamaśaraploṣitā nijopavanam 3.60cd: channaṃ bhūṣaṇalobhādanuyātā vismitena caureṇa 3.61ab: tatra dadarśa vibhūṣitamujjvalalalitāṃśukaṃ lasatkusumam 3.61cd: śaṅkājanakaṃ vipine pakṣibhirupalakṣitaṃ dayitam 3.62ab: hṛdayadayitāviyogajvalanajvālāvalītaptam 3.62cd: diṅmukhavilasitarucinā candreṇa karānalairdagdham 3.63ab: cirasaṅketasthityā muktāśaṃ priyatamāpunarmilane 3.63cd: vṛkṣālambitavallīvalayālambena vigalitaprāṇam %3.62/3 3.64ab: taṃ dṛṣṭvaiva vilīnā vilapantī vyasanaśokasaṃtrāsaiḥ 3.64cd: nipapāta vallarīva kvaṇadalivalayākulā tanvī 3.65ab: saṃmohamīlitākṣī sthitvā suciraṃ mahīṃ samāliṅgya 3.65cd: śanakairavāptajīvā vilalāpa laghusvaraiḥ svairam 3.66ab: hā hā nayanānanda kva nu te viśadendusundaraṃ vadanam 3.66cd: drakṣyāmi mandapuṇyā kimidaṃ kvāhaṃ kva me kāntaḥ %3.65/6 3.67ab: iti taruṇakaruṇamabalā vilapya pāśaṃ vimucya yatnena 3.67cd: aṅke dhṛtvāsya mukhaṃ cucumba jīvaṃ kṣipantīva 3.68ab: sā tasya vadanakamalaṃ nijavadane mohitā kṛtvā 3.68cd: tāmbūlagarbhamakarotprakaṭitasākārarāgeva 3.69ab: atha tasyāḥ kusumotkaramṛgamadadhūpādisaurabhāhūtaḥ 3.69cd: āviśya śavakaśarīraṃ nāsāṃ ciccheda vetālaḥ 3.70ab: sā prāpya cāpalocitamanayaphalaṃ chinnanāsikā gatvā 3.70cd: bhavanaṃ praviśya bhartustāraṃ hāheti cukrośa 3.71ab: pratibaddhe sakalajane nādatraste samudradatte ca 3.71cd: sā nāsikā mameyaṃ bhartrā chinneti cakranda %3.70/71 3.72ab: śvaśurādibandhuvargaiḥ pṛṣṭaḥ kupitaiḥ samudradatto.api 3.72cd: vikrītaḥ paradeśe mūka ivoce na kiṃcidapi 3.73ab: atha cāsya suprabhāte bandhubhirāvedite nṛpasabhāyām 3.73cd: tatrābhūnnṛpakopo bahudhanadaṇḍaḥ samudradattasya 3.74ab: cauro.api nikhilavṛttaṃ pratyakṣamavekṣya vismayāviṣṭaḥ 3.74cd: āvedya bhūpapurataḥ prāpya ca kalayādisatkāram 3.75ab: udyāne śavavadane tasyāstāṃ nāsikāṃ ca saṃdarśya 3.75cd: niṣkāraṇasuhṛducitāṃ śuddhiṃ vidadhe samudradattasya 3.76ab: ityetāḥ kuṭilatarāḥ krūrācārā gatatrapāścapalāḥ 3.76cd: yo nāma vetti sa strībhirnaiva vañcyate matimān %sargaḥ 4 4.1ab: tatrāpi veśayoṣāḥ kuṭilatarāḥ kūṭarāgahṛtalokāḥ 4.1cd: kapaṭacaritena yāsāṃ vaiśravaṇaḥ śramaṇatāmeti %4.1 4.2ab: hāriṇyaścaṭulatarā bahulataraṅgāśca nimnagāminyaḥ 4.2cd: nadya iva jaladhimadhye veśyāhṛdaye kalāścatuḥṣaṣṭiḥ 4.3ab: veśakalā nṛtyakalā gītakalā vakravīkṣaṇakalā ca 4.3cd: kāmaparijñānakalā grahaṇakalā mitravañcanakalā ca %4.3 4.4ab: pānakalā kelikalā suratakalāliṅganāntarakalā ca 4.4cd: cumbanakalā parakalā nirlajjāvegasaṃbhramakalā ca 4.5ab: īrṣyākalikelikalā ruditakalā mānasaṃkṣayakalā ca 4.5cd: svedabhramakampakalā punarekāntaprasādhanakalā %4.5 4.6ab: netranimīlananiḥsahanispandakalā mṛtopamakalā ca 4.6cd: virahāsaharāgakalā kopapratiṣedhaniścayakalā ca 4.7ab: nijajananīkalahakalā sadgṛhagamanotsavekṣaṇakalā ca 4.7cd: haraṇakalā jātikalā kelikalā caurapārthivakalā ca %4.7 4.8ab: gauravaśaithilyakalā niṣkāraṇadoṣabhāṣaṇakalā ca 4.8cd: śūlakalābhyaṅgakalā nidrākṣirajasvalāmbarakalā ca %4.8 4.9ab: rūkṣakalā tīkṣṇakalā galahastagṛhārgalārpaṇakalā ca 4.9cd: saṃtyaktakāmukāhṛtidarśanayātrāstutikalā ca %4.9 4.10ab: tīrthopavanasurālayaviharaṇahelākalā gṛhakalā ca 4.10cd: vaśyauṣadhamantrakalā vṛkṣakalā keśarañjanakalā ca %4.10 4.11ab: bhikṣukatāpasabahuvidhapuṇyakalā dvīpadarśanakalā ca 4.11cd: khinnā kalātriṣaṣṭyā paryante kuṭṭanīkalā veśyā %4.11 4.12ab: ajñātanāmavarṇeṣu ātmāpi yayārpyate dhanāṃśena 4.12cd: tasyā api sadbhāvaṃ mṛgayante moghasaṃkalpāḥ %4.12 4.13ab: nikhilajanavañcanārjita malinadhanaṃ rāgadagdhahrdayānām 4.13cd: khādati guṇagaṇabhagno nagno hīno .athavā kaścit 4.14ab: nīcasturagāroho hastipakaḥ khalataro .athavā śilpī 4.14cd: vañcitasakalajanānāṃ tāsāmapi vallabho bhavati 4.15ab: rājā vikramasiṃho balavadbhirbhūmipaiḥ purā vijitaḥ 4.15cd: mānī yayau vidarbhānguṇayaśasā mantriṇā sahitaḥ %4.15 4.16ab: tatra sa veśyābhavanaṃ praviśya bhuvi viśrutāṃ vilāsavatīm 4.16cd: bheje gaṇikāṃ bahudhanabhogyām apy alpavibhavo .api 4.17ab: taṃ rājalakṣaṇocitabhājanānubhujaṃ vilokyapṛthusattvam 4.17cd: vividhamaṇikanakakoṣaṃ cakre sā tadvyayādhīnam 4.18ab: sahajamanurāgamadrutam aucityaṃ vīkṣya bhūpatis tasyāḥ 4.18cd: vismayavivaśaḥ premṇā jagāda vijane mahāmātmyam 4.19ab: citramiyaṃ bahu vittaṃ kṣapayati veśyāpi matkṛte tṛṇavat 4.19cd: prītipadavīvisṛṣṭo veśyānāṃ dhananibandhano rāgaḥ 4.20ab: mithyā dhanalavalobhād anurāgaṃ darśayanti bandhakyaḥ 4.20cd: tadapi dhanaṃ visṛjati yā kastasyāḥ premṇi saṃdehaḥ 4.21ab: iti vacanaṃ bhūmipateḥ śrutvā vihasya sāsūyaḥ 4.21cd: tamuvāca kasya rājan veśyācarite .asti viśvāsaḥ 4.22ab: etāḥ satyavihīnā dhanalavalīnāḥ sukhakṣaṇādhīnāḥ 4.22cd: veśyā viśanti hṛdayaṃ mukhamadhurā nirvicārāṇām 4.23ab: prathamasamāgamasukhadā madhye vyasanapravāsakāriṇyaḥ 4.23cd: paryante duḥkhaphalāḥ puṃsāmāśāśca veśyāśca 4.24ab: adyāpi hariharādibhiḥ amarairapi tattvato na vijñātāḥ 4.24cd: bhramavibhramabahumohā veśyāḥ saṃsāramāyāśca 4.25ab: iti sacivavaco nṛpatiḥ śrutvā kṛtvā ca saṃvidaṃ tena 4.25cd: mithyāmṛtamātmānaṃ cakre veśyāparīkṣāyai %4.25 4.26ab: tasminkuṇapaśarīre vinyaste mantriṇā cittāvahnau 4.26cd: sahasaiva vilāsavatī vahnibhuvaṃ bhūṣitā prayayau 4.27ab: tāṃ prabalajvalitojjvalavahnijvālānipātasāvegām 4.27cd: dorbhyāmāliṅgya nṛpo jīvāmītyabhidhānmuditaḥ %4.27 4.28ab: tattasyāḥ prema dṛḍhaṃ satyaṃ ca vicārya saṃbhṛtasnehaḥ 4.28cd: rājā nininda mantriṇam asakṛdveśyaguṇābhimukhaḥ 4.29ab: atha veśyādhanasaṃcayamātmādhīnaṃ mahīpatir vipulam 4.29cd: ādāya gajaturaṃgamabhaṭavikaṭāmādade senām 4.30ab: sambhṛtavipulabalaughaiḥ jitvā vasudhādhipānsa bhūpālaḥ 4.30cd: nijamāsasāda maṇḍalam indurivānandakṛtpūrṇaḥ %4.30 4.31ab: sā cāntaḥpurakāntāmūrdhni kṛtvā bhūbhujā vilāsavatī 4.31cd: śuśubhe śrīriva cāmarapavanākulitālakā tanvī 4.32ab: sātha kadācinnarapatimekānte viracitāñjaliḥ praṇatā 4.32cd: ūce nātha mayā tvaṃ kalpataruḥ sevitaściraṃ dāsyā 4.33ab: yadi nāma kutracidahaṃ yātā te hetutāṃ vibho lakṣmyāḥ 4.33cd: tanmama saphalāmāśāmarhasi kartuṃ prasādena 4.34ab: puṇyaphalaprāpyānāṃ hṛtapararajasāṃ svabhāvavimalānām 4.34cd: tīrthānāmiva mahatāṃ na hi nāma samāgamo viphalaḥ 4.35ab: abhavanmama ko.api yuvā dayito dhanajīvitādhikaḥ praṇayī 4.35cd: baddhaḥ sa vidarbhapure daivavaśāccorarūpeṇa 4.36ab: tanmuktaye mayā tvaṃ śaktataraḥ sevito mahīnāthaḥ 4.36cd: adhunā kriyatāmucitaṃ sattvasya kulasya śauryasya 4.37ab: iti vañcanāmavāpto vismita iva tadvaco nṛpaḥ śrutvā 4.37cd: suciraṃ vilokya vasudhāṃ sasmārāmātyavacanaṃ saḥ 4.38ab: atha tāṃ tathaiva rājāśvāsya vidarbheṣu bhūbhujaṃ jitvā 4.38cd: bandhanamuktenāsyāścoreṇa samāgamaṃ cakre 4.39ab: ityevaṃ bahuhṛdayā bahujihvā bahukarāśca bahumāyāḥ 4.39cd: tattvena satyarahitāḥ ko jānāti sphuṭaṃ veśyāḥ 4.40ab: varṇanadayitaḥ kaściddhanadayito dāsakarmadayito.anyaḥ 4.40cd: rakṣādayitaścānyo veśyānāṃ narmadayito.anyaḥ %%%sargaḥ 5 5.1ab: moho nāma janānāṃ sarvaharo harati buddhimevādau 5.1cd: gūḍhataraḥ sa ca nivasati kāyasthānāṃ mukhe ca lekhe ca 5.2ab: raudrakalā iva pūrṇā niṣpannā sasyasaṃpattiḥ 5.2cd: grastā kṣaṇena dṛṣṭā niḥśeṣā divirarāhukalayeva 5.3ab: jñātāḥ saṃsārakalā yogibhirapayātarāgasaṃmohaiḥ 5.3cd: na jñātā divirakalā kenāpi bahuprayatnena 5.4ab: kūṭakalāśataśibiraiḥ janadhanavivaraiḥ kṣayakṣapātimiraiḥ 5.4cd: diviraireva samastā grastā janatā na kālena %4 5.5ab: ete hi kālapuruṣāḥ pṛthutaradaṇḍaprapātahatalokāḥ 5.5cd: gaṇanāgaṇanapiśācāḥ caranti bhūrjadhvajā loke %5 5.6ab: kasteṣāṃ viśvāsaṃ yamamahiṣaviṣāṇakoṭikuṭilānām 5.6cd: vrajati na yasya viṣaktaḥ kaṇṭhe pāśaḥ kṛtāntena 5.7ab: kalamāgranirgatamaṣībinduvyājena sāñjanāśrukaṇaiḥ 5.7cd: kāyasthakhanyamānā roditi khinneva rājyaśrīḥ 5.8ab: aṅkanyāsairviṣamaiḥ māyāvanitālakāvalīkuṭilaiḥ 5.8cd: ko nāma jagati racitaiḥ kāyasthairmohito na janaḥ 5.9ab: māyāprapañcasaṃcayavañcitaviśvairvināśitaḥ satatam 5.9cd: viṣayagrāmagrāsaiḥ kāyasthairindriyairlokaḥ %9 5.10ab: kuṭilā lipivinyāsā dṛśyante kālapāśasaṃkāśāḥ 5.10cd: kāyasthabhūrjaśikhare maṇḍalalīnā iva vyālāḥ %10 5.11ab: ete hi citraguptāḥ citradhiyo guptahāriṇo divirāḥ 5.11cd: rekhāmātravināśāt sahitaṃ kurvanti ye rahitam %11 5.12ab: loke kalāḥ prasiddhāḥ svalpatarāḥ saṃcaranti divirāṇām 5.12cd: gūḍhakalāḥ kila teṣāṃ jānāti kaliḥ kṛtānto vā 5.13ab: vakralipinyāsakalā sakalāṅkanimīlanakalā 5.13cd: satatapraveśasaṃgrahalopakalā vyayavivardhanakalā ca %13 5.14ab: grāhyaparicchedakalā deyadhanādānakāraṇakalā ca 5.14cd: utkocairharaṇakalā paryantabhuvaṃ palāyanakalā ca 5.15ab: śeṣasthavivekakalā calarāśisamagrabhakṣaṇakalā ca 5.15cd: utpannagopanakalā naṣṭaviśīrṇapradarśanakalā ca 5.16ab: krayamāṇairbharaṇakalā yojanacaryādibhiḥ kṣayakalā ca 5.16cd: ekatra pañcadaśyāṃ luṇṭhicikitsāsamāsanakalā ca%16 5.17ab: niḥśeṣabhūrjadāhād āgamanāśaśca paryante 5.17cd: yena vinā vyavahārī bhūryāgrahaṇe nirālokaḥ %17 5.18ab: sakalaṅkasya kṣayiṇo navanavarūpasya vṛddhibhājaśca 5.18cd: divirasya kalāḥ kuṭilāḥ ṣoḍaśa doṣākarasyaitāḥ %18 5.19ab: kūṭasthāḥ kāyasthāḥsarvanakāreṇa siddhamantreṇa 5.19cd: gurava iva viditamāyāvṛtticchedaṃ kṣaṇena kurvanti %19 5.20ab: hāritadhanapaśuvasanaḥ cauryabhayādbandhubhiḥ parityaktaḥ 5.20cd: babhrāma mahīmakhilāṃ tīvravyasanaḥ purā kitavaḥ %20 5.21ab: sa kadācidetya puṇyaiḥ ujjayinīṃ tatra majjanaṃ kṛtvā 5.21cd: vicaranvijane puraharamandiramavalokayāmāsa %21 5.22ab: śūnyāyatane gatvā varadaṃ devaṃ sadā mahākālam 5.22cd: upalepanakusumaphalaiḥ nirvyāpāraḥ siṣeve saḥ %22 5.23ab: stotrajapagītadīpaiḥ vipuladhyānair niśāsu nirnidraḥ 5.23cd: tasthau tatra sa suciraṃ duḥsahadaurgatyanāśāya 5.24ab: tasya kadācidbhaktyā śubhaśatakṛtayā prasāditaḥ sahasā 5.24cd: bhavabhayahārī bhagavān bhūtapatiḥ saṃbabhāṣe tam %24 5.25ab: putra gṛhāṇetyukte devena kapālamālikāśikhare 5.25cd: ekaṃ kapālamasakṛt cakre saṃjñāṃ purārāteḥ %25 5.26ab: ardhokte sthagitavaraḥ saṃpīḍanasaṃjñayā kapālasya 5.26cd: tūṣṇīṃ cakāra rudro dāridryātkitavapuṇyānām %26 5.27ab: snātuṃ yāte tasmin vijane devaḥ kapālamavadattat 5.27cd: dantāṃśupaṭalapālīṃ gaṅgāmiva darśayannagre %27 5.28ab: asya kitavasya sādhoḥ bhaktasya cirasthitasya varadāne 5.28cd: kasmāttvayā mamaiṣā vihitā saṃpīḍanaiḥ saṃjñā %28 5.29ab: iti bhagavatā kapālaṃ pṛṣṭaṃ provāca sasmitaṃ śanakaiḥ 5.29cd: viṣamanayanoṣmavigalan maulīndusudhārasairjīvat %29 5.30ab: śṛṇu bhagavanyena mayā vijñapto.asi svabhāvasaralātman 5.30cd: sulabho.api bodhyate vā niṣkāraṇamīśvaraḥ kena %30 5.31ab: eṣa kitavo.atiduḥkhī dāridryādviratasakalanijakṛtyaḥ 5.31cd: prāsāde.asminracayati lepanabalikusumadhūpārgham 5.32ab: duḥkhī bhavati tapasvī dhanarahitaḥ sādaro bhavati dharme 5.32cd: bhraṣṭādhikāravibhavaḥ sarvapraṇataḥ priyaṃvado bhavati %32 5.33ab: arcayati devaviprān japati ciraṃ vetti nirdhano mitram 5.33cd: kaṭhino.api lohapiṇḍaḥ taptaḥ karmaṇyatāṃ eti %33 5.34ab: vyasanaparitaptahṛdayaḥ tiṣṭhati sarvaḥ sadācāre 5.34cd: vibhavamadamohitānāṃ karmasmaraṇe kathā kaiva %34 5.35ab: aiśvaryārthī bhagavannrthī āśāpāśena lambamāno .asau 5.35cd: kurute parāṃ saparyāṃ prāptārtho dṛśyate na punaḥ %35 5.36ab: svārthārthinaḥ prayattā prāptārthāḥ sevakāḥ sadā viphalāḥ 5.36cd: na hi nāma jagati kaścit kṛtakāryaḥ sevako bhavati 5.37ab: deva prāsāde.asmin phalajalakusumādibhogasāmagrīm 5.37cd: pūrṇe yāte kitave vijane nānye kariṣyanti %37 5.38ab: tasmātpuṇyopanataṃ kitavaṃ saṃrakṣa sevakaṃ satatam 5.38cd: varadānamasya bhagavan nirvāsanamātmapūjāyāḥ 5.39ab: śrutvaitadvakrataraṃ vacanaṃ pṛthuvismayasmeraḥ 5.39cd: taṃ papraccha pinākī kastvaṃ tattvena kiṃ karma 5.40ab: iti pṛṣṭaṃ punarūce sapadi kapālaṃ vicintya sadbhāvam 5.40cd: magadhānāmahamabhavaṃ kāyasthakule svakarmaṇo vimukhaḥ %39 5.41ab: snānajapavratanirataḥ tīrtharato viditasarvaśāstrārthaḥ 5.41cd: tyaktvā bhāgīrathyāṃ śarīrakaṃ tvatpadaṃ prāptaḥ 5.42ab: ākarṇyavaṃ bhagavān ūce kāyastha eva satyaṃ tvam 5.42cd: citraṃ kauṭilyakalāṃ na tyajasi kapālaśeṣo.api 5.43ab: ityuktvā smitakiraṇaiḥ kurvannāśālatāḥ kusumaśubhrāḥ 5.43cd: snātvāgatāya tasmai kitavāya varaṃ dadau varadaḥ %42 5.44ab: kṛtvā tatkitavahitaṃ paśyata evāśu tasya śaśimauliḥ 5.44cd: niṣkāsitavāṃstacchira uttamatamamuṇḍamālikāpaṅkteḥ 5.45ab: ityevaṃ kuṭilakalāṃ sahajāṃ malināṃ janakṣaye niratām 5.45cd: yamadaṃṣṭrāmiva muñcati kāyastho nāsthiśeṣo.api %44 5.46ab: susthaḥ ko nāma janaḥ satatāśucibhāvadūṣitakalānām 5.46cd: doṣakṛtāṃ śakṛtāmiva kāyasthānāmavaṣṭambhaiḥ 5.47ab: asuraracitaprayatnād vijñātā diviravañcanā yena 5.47cd: saṃrakṣaitā matimatā ratnavatī vasumatī tena %ṣaṣṭhaḥ sargaḥ madavarṇanam 6.1ab: ekaḥ sakalajanānāṃ hṛdayeṣu kṛtāspado madaḥ śatruḥ 6.1cd: yenāviṣṭaśarīro na śṛṇoti na paśyati stabdhaḥ 6.2ab: vijitātmanāṃ janānām abhavadyaḥ kṛtayuge damo nāma 6.2cd: so.ayaṃ viparītatayā madaḥ sthitaḥ kaliyuge puṃsām 6.3ab: maunaṃ vadananikūṇanam ūrdhvekṣaṇamanyalakṣyatā cākṣṇoḥ 6.3cd: gātravilepanaveṣṭanam agryaṃ rūpaṃ madasyaitat %6.3 6.4ab: śauryamado rūpamadaḥ śṛṅgāramadaḥ kulonnatimadaśca 6.4cd: vibhavamadamūlajātā madavṛkṣā dehināmante 6.5ab: śūlārūḍhasamāno vātastabdhopamo.atha bhūtasamaḥ 6.5cd: bahubhoge vibhavamadaḥ praśamajvarasaṃnipātasamaḥ 6.6ab: śauryamado bhujadarśī rūpamado darpaṇādidarśī ca 6.6cd: kāmamadaḥ strīdarśī vibhavamadastveṣa jātyandhaḥ 6.7ab: antaḥsukharasamūrcchāmīlitanayanaḥ samāhitadhyānaḥ 6.7cd: dhanamada eṣa narāṇām ātmārāmopamaḥ ko.api 6.8ab: unmādayatyaviṣaye vividhavikāraḥ samastaguṇahīnaḥ 6.8cd: mūḍhamadastvanyo.ayaṃ jayati vicitro nirālambaḥ 6.9ab: stambhānna paśyati bhuvaṃ khecaradarśī sadā tapasvimadaḥ 6.9cd: bhaktimado.adbhutakārī vismṛtadehaścalaḥ prakṛtyaiva 6.10ab: ākoparaktanayanaḥ paravāṅmātrāsahaḥ pralāpī ca 6.10cd: viṣamaḥ śrutamadanāmā dhātukṣobho nṛṇāṃ mūrtaḥ 6.11ab: satatabhrukuṭikarālaḥ paruṣākrośī haṭhābhighātaparaḥ 6.11cd: adhikāramadaḥ puṃsāṃ sarvāśī rākṣasaḥ krūraḥ 6.12ab: pūrvapuruṣapratāpaprathitakathāvismṛtānyanijakṛtyaḥ 6.12cd: kulamada ekaḥ puṃsāṃ sudīrghadarśī mahājñānaḥ 6.13ab: varjitasakalasparśaḥ sarvāśucibhāvanānnirālambaḥ 6.13cd: ākāśe.api salepaḥ śaucamado nityasaṃkocaḥ %6.13 6.14ab: sāvadhayaḥ sarvamadā nijanijamūlakṣaye vinaśyanti 6.14cd: varamada ekaḥ kuṭilo vijṛmbhate niravadhirbhogī 6.15ab: pānamadastu jaghanyaḥ sarvajugupsāspadaṃ mahāmohaḥ 6.15cd: kṣaṇiko.api harati sahasā varṣasahasrārjitaṃ śīlam 6.16ab: vidyāvati vipravare gavi hastini bhūpatau śvapāke ca 6.16cd: madyamadaḥ samadarśī svaparavibhāgaṃ na jānāti %6.16 6.17ab: vigalitasadasadbhedaḥ samakāñcanaloṣṭapāṣāṇaḥ 6.17cd: prāpto yogidaśāmapi narake kṣībaḥ svayaṃ patati 6.18ab: roditi gāyati vihasati gāyati vilapaty uccair upaiti saṃmoham 6.18cd: bhajate vividhavikārān saṃsārādarśamaṇḍalaḥ kṣībaḥ 6.19ab: parapaticumbanasaktāṃ paśyati dayitāṃ na yāti saṃtāpam 6.19cd: kṣībo.atigāḍharāgaṃ pītvā madhu vītarāgaḥ kim %6.19 6.20ab: visṛjati vasanaṃ dūre vyasanaṃ gṛhṇāti duḥsahaṃ kṣībaḥ 6.20cd: añjalipātre pibati ca nijamūtravijṛmbhitaṃ candram 6.21ab: cyavanaḥ purā maharṣiḥ yauvanamaśviprayogato labdhvā 6.21cd: yajñe svayaṃ kṛtajñaḥ tau cakre somapānārhau 6.22ab: kruddhastametya śakraḥ provāca mune na vetsi kimapi tvam 6.22cd: bhiṣajāvapaṅktiyogyo somārhāvaśvinau yasya 6.23ab: iti bahuśaḥ surapatinā pratiṣiddho.api svatejasā cyavanaḥ 6.23cd: na cacāla niścitātmā nijakṛtyādaśvinoḥ prītyā 6.24ab: tatkopodyatavajraṃ jambhārerāyataṃ bhujastambham 6.24cd: astambhayanmunīndraḥ prabhāvasaṃbhāvanāpātram 6.25ab: asṛjacca tadvadhāya pralambakāyopamaṃ caturdaṃṣṭram 6.25cd: yojanasahasravipulaṃ kṛtyārūpaṃ mahāsuraṃ ghoram 6.26ab: tenāviṣṭaḥ sahasā bhīto vajrī tamāyayau śaraṇam 6.26cd: somo.astu devabhiṣajoḥ iti covāca praṇaṣṭadhṛtiḥ 6.27ab: munirapi karuṇāsindhuḥ bhītaṃ praṇataṃ mahendramāśvāsya 6.27cd: madamutsasarja ghoraṃ dyūtastrīpānamṛgayāsu 6.28ab: so.ayamasuraḥ pramāthī muninā kruddhena nirmito hṛdaye 6.28cd: nivasati śarīrabhājāṃ stambhākāro guṇairbaddhaḥ 6.29ab: maune śrīmattānāṃ niḥspandadṛśi pravṛddhavibhavānām 6.29cd: bhrūbhaṅgamukhavikāre dhanikānāṃ bhrūyuge viṭādīnām 6.30ab: jihvāsu dūtaviduṣāṃ rūpavatāṃ daśanavasanakeśeṣu 6.30cd: vaidyānāmoṣṭhapuṭe grīvāyāṃ guṇiniyogigaṇakānām 6.31ab: skandhataṭe subhaṭānāṃ hṛdaye vaṇijāṃ kareṣu śilpavatām 6.31cd: galapatrāṅgulibhaṅge chātrāṇāṃ stanataṭeṣu taruṇīnām %6.31 6.32ab: udare śrāddhārhāṇāṃ jaṅghāsu ca lekhahārapuruṣāṇām 6.32cd: gaṇḍeṣu kuñjarāṇāṃ barhe śikhināṃ gateṣu haṃsānām 6.33ab: ityevaṃ madanāmā madāgraho bahuvikāradṛḍhamohaḥ 6.33cd: aṅge kāṣṭhībhūto vasati sadā sarvabhūtānām iti mahākaviśrīkṣemendraviracite kalāvilāse madavarṇananāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ %saptamaḥ sargaḥ gāyanavarṇanam 7.1ab: artho nāma janānāṃ jīvitamakhilakriyākalāpasya 7.1cd: tamapi haranty atidhūrtāḥ ślakṣṇagalā gāyanā loke 7.2ab: niḥśeṣaṃ kamalākarakoṣaṃ jagdhvāpi kumudamāsvādya 7.2cd: kṣīṇā gāyanabhṛṅgā mātaṅgapraṇayatāṃ yānti 7.3ab: ghaṭapaṭaśakaṭaskandhā bahuḍimbhā muktakeśakakalāpāḥ 7.3cd: ete yonipisācā bhūpabhujo gāyanā loke . 3 . 7.4ab: tamasi varākaś cauro hāhākāreṇa yāti saṃtrastaḥ 7.4cd: gāyanacauraḥ prakaṭaṃ hāhākṛtvaiva harati sarvasvam . 4 . 7.5ab: pā pā dha dha ni ni ga ma sā dhā dhā mā mā sa mā sa gā dhā mā 7.5cd: kṛtvā svarapadapālīṃ gāyanadhūrtāś caranty ete . 5 . 7.6ab: kuṭilāvartabhrāntaiḥ veṣavikāraiś ca mukhavikāraiś ca 7.6cd: gāyati gāyanasaṃgho mardalahastaś ciraṃ maunī . 6 . 7.7ab: āmantraṇajayaśabdaiḥ pratipadahuṃkāraghargharārāvaiḥ 7.7cd: svayamuktasādhuvādaiḥ antarayati gāyano gītam . 7 . 7.8ab: jalapatite saktukaṇe matsyairbhukte.asti kāpi dharmāptiḥ 7.8cd: gāyanadattāsu paraṃ koṭiṣvapi nāsti phalaleśaḥ . 8 . 7.9ab: mugdhadhanānāṃ vidhinā ruddhānāmandhakūpakoṣeṣu 7.9cd: vihito vivṛtamahāsyo gāyananāmā praṇālaughaḥ . 9 . 7.10ab: naitat prakaṭitadaśanā gāyanadhūrtāḥ sadaiva gāyanti 7.10cd: ete gatānugatikān hasanti dhūrtā gṛhītārthān . 10 . 7.11ab: prātargāyanadhūrtā bhavanti dhīrāḥ sahārakeyūrāḥ 7.11cd: madhyāhne dyūtajitā nagnā bhagnā nirādhārāḥ . 11 . 7.12ab: stutivāgurānibaddhaiḥ vacanaśaraiḥ kapaṭakūṭaracanābhiḥ 7.12cd: gītairgāyanalubdhā mugdhamṛgāṇāṃ haranti sarvasvam . 12 . 7.13ab: naṣṭasvarapadagītaiḥ kṣaṇena lakṣāni gāyano labdhvā 7.13cd: dāsyāḥ sutena dattaṃ kimiti vadarduḥkhito yāti . 13 . 7.14ab: varjitasādhudvijavaravṛddhāyāḥ sakalaśokakalitāyāḥ 7.14cd: śāpo.ayameva lakṣmyā gāyanabhojyaiva yat satatam . 14 . 7.15ab: devaḥ purā surāṇām adhinātho nāradaṃ cirāyātam 7.15cd: papraccha lokavṛttaṃ mahītale bhūmipālānām . 15 . 7.16ab: so.avadaravanipatīnāṃ jayināṃ bahudānadharmayajñānām 7.16cd: caratā mayā nṛloke surapatiyogyāḥ śriyo dṛṣṭāḥ . 16 . 7.17ab: te tu tvāṃ spardhante vibhavairvaruṇaṃ dhanādhināthaṃ ca 7.17cd: śatamakhasaṃjñāmasakṛd bahutarayajñā hasanty eva . 17 . 7.18ab: śrutvā tarmunivacanaṃ jātadveṣaḥ śatakratuḥ kopāt 7.18cd: hartuṃ dhanaṃ piśācān visasarja bhuvaṃ narendrāṇām . 18 . 7.19ab: te gītanāmamantrāḥ surapatidiṣṭāḥ piśācasaṃghātāḥ 7.19cd: hartuṃ sakalanṛpāṇāṃ dhanamakhilaṃ bhūtalaṃ prayayuḥ . 19 . 7.20ab: māyādāsaḥ prathamaṃ ḍambaradāsaś ca vajradāsaś ca 7.20cd: jh[kṣ?]ayadāsaluṇṭhadāsau kharaharadāsaḥ prasiddhadāsaś ca . 20 . 7.21ab: vāḍavadāsaś cāṣṭau te gatvā martyalokamatibhayadāḥ 7.21cd: vivṛtāsyaghorakuharā gāyanasṛṣṭiṃ sasarjurativikaṭām . 21 . 7.22ab: yairetairhṛtavibhavā diśi diśi hṛta[?]sakalalokasarvasvāḥ 7.22cd: yajñādiṣu bhūpatayo jātāḥ śithilodyamāḥ sarve . 22 . 7.23ab: ete hi karṇavivaraiḥ praviśya gītacchalena bhūpānām 7.23cd: sahasā haranti hṛdayaṃ karṇapiśācā mahāghorāḥ . 23 . 7.24ab: tasmāreṣāṃ rāṣṭre na dadāti vikāriṇāṃ praveśaṃ yaḥ 7.24cd: tasya sakalārthasaṃpadyajñavatī bhūmirādhīnā . 24 . 7.25ab: naṭanartakacakracarāḥ kuśīlavāścāraṇā viṭāścaiva 7.25cd: aiśvaryaśāliśalabhāḥ caranti tebhyaḥ śriyaṃ rakṣet . 25 . 7.26ab: gāyanasaṃghasyaikyād uttiṣṭhati gītaniḥsvanaḥ sumahān 7.26cd: asthāne dattāyā lakṣmyā iva saṃbhramākrandaḥ . 26 . %sarga 8 8.1ab: tatrāpi hemakārā haraṇakalāyoginaḥ pṛthudhyānāḥ 8.1cd: ye dhāmni bahulalakṣmyāḥ śūnyatvaṃ darśayanty eva . 1. 8.2ab: sāraṃ sakaladhanānāṃ saṃpatsu vibhūṣaṇaṃ vipadi rakṣā 8.2cd: ete haranti pāpāḥ  satataṃ tejaḥ paraṃ hema . 2. 8.3ab: sahasaiva dūṣayanti sparśena suvarṇamupahatacchāyām 8.3cd: nityāśucayaḥ pāpāḥ caṇḍālā hemakārāś ca . 3. 8.4ab: masṛṇakaṣāśmani nikaṣo mandarucikramagatā kalā teṣām 8.4cd: yeṣāṃ paruṣakaṣāśmani vikrayakāle.api lābhakalā . 4. 8.5ab: sopasnehaḥ svedyaḥ sikthakamudro.api bālukāprāyaḥ 8.5cd: soṣmā ca yuktibhedāt tulopalānāṃ kalāḥ pañca . 5. 8.6ab: dvipuṭā sphoṭavipākā suvarṇarasapāyinī sutāmrakalā 8.6cd: sīsamalakācacūrṇagrahaṇaparā ṣaṭkalā mūṣā . 6. 8.7ab: vakramukhī viṣamapuṭā suṣiratalā nyastapāradā mṛdvī 8.7cd: pakṣakaṭā granthimatī sikthakalā bahuguṇā puronamrā . 7. 8.8ab: vātabhrāntā tanvī gurvī vā paruṣavātadhṛtacūrṇā 8.8cd: nirjīvanā sajīvā ṣoḍaśa hemnastulāsu kalāḥ . 8. 8.9ab: mandaḥ sāvego vā madhyacchinnaḥ saśabdlphūtkāraḥ 8.9cd: pātī śīkarakārī phūtkāraḥ ṣaṭkalāsteṣām . 9. 8.10ab: jvālāvalayī dhūmo visphoṭī mandakaḥ sphuliṅgī ca 8.10cd: pūrvadhṛtatāmracūrṇas teṣāṃ api ṣaṭkalo vahniḥ . 10. 8.11ab: praśnaḥ kathā vicitrā kaṇḍūyanamaṃśukāntarākṛṣṭiḥ 8.11cd: dinavelārkanirīkṣaṇamatihāso makṣikākṣepaḥ 8.12ab: kautukadarśanamasakṛtsvajanakaliḥ salilapātrabhaṅgaśca 8.12cd: bahirapi gamanaṃ bahuśo dvādaśa ceṣṭākalās teṣām 8.13ab: ghaṭitasyopari pākaḥ kṛtrimavarṇaprakāśanotkarṣī 8.13cd: tanugomayāgnimadhye lavaṇakṣārānulepena 8.14ab: sāmānyalohapātrādbhūminyaste.api kāntalohatale 8.14cd: dhāvati vadanena tulā riktāpi muhuḥ supūrṇeva 8.15ab: pratibaddhe jatuyogye prakṣiptanighūḍhakanakakaṇam 8.15cd: tulitaṃ pūraṇakāle sukhena hartuṃ samāyāti %8.15 8.16ab: ujjvalane.api ca teṣāṃ pātanamatisukaramaśmakāle ca 8.16cd: sadṛśavicitrābharaṇe parivartanalāghavaprasāraśca 8.17ab: pūrṇādāne ghaṭane nekṣā māṣārpaṇaṃ prabhāyogaḥ 8.17cd: kālāharaṇavināśaḥ pratipūraṇayācanaṃ bahuśleṣaḥ 8.18ab: ekādaśa yuktikālasteṣāmetāḥ samāsena 8.18cd: ekaiva kalā mahatī niśi gamanaṃ sarvamādāya 8.19ab: etā hemakārāṇāṃ vicāralabhyāḥ kalāścatuḥṣaṣṭiḥ 8.19cd: anyā gūḍhāśca kalāḥ sahasranetro.api no vetti 8.20ab: meruḥ sthito.atidūre manuṣyabhūmiṃ cirātparityajya 8.20cd: bhīto.avaśyaṃ cauryādghorāṇāṃ hemakārāṇām 8.21ab: kanakaśilāśatasaṃdhiprasṛtamahāvivarakoṭisaṃghātaiḥ 8.21cd: utkīrṇanikhilaśikharaḥ purā kṛto mūṣakairmeruḥ 8.22ab: tatrākhilākhusenānikhātanakharāvalekhanotkhātaiḥ 8.22cd: śithilitamūlaḥ sahasā babhūva meruḥ purā niyatam 8.23ab: mūṣakanakharotkhātaḥ sumeruruccaistarāṃ śuśubhe 8.23cd: uddhatasuvarṇadhūlīpaṭalaiḥ kapilā bahuḥ kakubhaḥ 8.24ab: tasmiñjarjaraśikhare vivarodaradalitakanakakūṭataṭe 8.24cd: kalpāntāgamaśaṅkābhayamāvirabhūdamartyānām 8.25ab: āha ca divyadṛśā tadvilokya sarvaṃ surānāthāgastyaḥ 8.25cd: ete te brahmaghnā niśācārāstridaśasaṃgare nihatāḥ 8.26ab: jātā mūṣakarūpā merunipāte kṛtārambhāḥ 8.26cd: vadhyāḥ punarapi bhavatāmāśramabhaṅgān munīnāṃ ca 8.27ab: śrutvaitanmunivacanaṃ dhūmena bilāvalīṃ samāpūrya 8.27cd: śāpena pūrvadagdhāñjagdhustridaśā mahāmūṣān 8.28ab: ete ta eva mūṣāḥ suvarṇkārāḥ kṣitau punarjātāḥ 8.28cd: janmābhyāsādaniśaṃ kāñcanacūrṇaṃ nikarṣanti 8.29ab: tasmānmahīpatīnāmasaṃbhave garadacoradasyūnām 8.29cd: ekaḥ suvarṇakāro nigrāhyaḥ sarvathā nityam %8.29 %navamaḥ sargaḥ nānādhūrtavarṇanam 9.1ab: vāñcakamāyā mahatī mahītale jaladhimekhale nikhile 9.1cd: naṣṭadhiyāṃ matsyānāṃ jālālī dhīvarairvihitā 9.2ab: sarvasvameva paramaṃ prāṇā yeṣāṃ kṛte prayatno.ayam 9.2cd: vaidyā vedyāḥ satataṃ yeṣāṃ haste sthitāste.api 9.3ab: ete hi dehadāhād virahā iva duḥsahā bhiṣajaḥ 9.3cd: grīṣmadivasā ivogrā bahutṛṣṇaḥ śoṣayanty eva 9.4ab: vividhauṣadhaparivatairyogaiḥ jijñāsayā svavidyāyāḥ 9.4cd: hatvā nṛṇāṃ sahasraṃ paścādvaidyo bhavetsiddhaḥ 9.5ab: vinyasya rāśicakraṃ grahacintāṃ nāṭayarmukhavikāraiḥ 9.5cd: anuvadati cirārgaṇako yat kiṃcit prāśnikenoktam 9.6ab: gaṇayati gagane gaṇakaḥ candreṇa samāgamaṃ viśākhāyāḥ 9.6cd: vividhabhujaṃgakrīḍāsaktāṃ gṛhiṇīṃ na jānāti 9.7ab: prathamaṃ svavittamakhilaṃ kanakārthī bhasmasāt kṛtvā 9.7cd: paścāt sadhanānrasikān vināśayaty eṣa varṇikānipunaḥ 9.8ab: śatavedhī siddho me sahasravedhī raso.api niryātaḥ 9.8cd: iti vadati dhātuvādī nagno malinaḥ kṛśo rūkṣaḥ 9.9ab: tāmraghaṭopamaśīrṣo dhūrto hi rasāyanī jarājīrṇaḥ 9.9cd: keśotpādanakathayā khalvāṭāneva muṣṇāti 9.10ab: prahlādanaśucitārakaśambararamaṇījane .api baddhāśaḥ 9.10cd: bilvādibhiratikāmī hutvā dhūmāndhatāmeti 9.11ab: khecaryaḥ sukhasādhyā yatnādyadi labhyate nabhaḥkusumam 9.11cd: uktāḥ prayogavidbhiḥ maśakāsthiṣu siddhayo bahudhā 9.12ab: kṛṣṇāśvaśakṛdvṛtyā paśyati gagane surendrabhavanāni 9.12cd: maṇḍūkavasālipto bhavati pumārvallabho.apsarasām 9.13ab: ity uktvā punarāśāṃ diśi diśi vilasanti dhūrtasaṃghātāḥ 9.13cd: yairvividhasiddhilubdhāḥ kṣaiptāḥ śataśo narāḥ śvabhre 9.14ab: vaśyākarṣaṇayogī pathi pathi rakṣāṃ dadāti nārīṇām 9.14cd: ratikāmatantramūlaṃ mūlaṃ mantraṃ na jānāti 9.15ab: bahavo rathyāguravo laghudīkṣāḥ svalpayogamutpādya 9.15cd: vyādhā iva vardhante mugdhānāṃ draviṇadāraharāḥ 9.16ab: hastasthā dhanarekhā vipulatarāsyā patiś ca calacittaḥ 9.16cd: mṛdnāti kulavadhūnām ity uktvā kamalakomalaṃ pāṇim 9.17ab: baddhe.aṅguṣṭhe salile paśyati vividhaṃ janabhramaṃ kanyā 9.17cd: na prāpyate ca coro moho.asāv indrajālasya 9.18ab: khādati pibati ca dhūrtaḥ pralāpakārī nṛṇāṃ talāghātaiḥ 9.18cd: ceṭāveśaṃ kṛtvā nirmantrakṣudradhūpena 9.19ab: kakṣapuṭe nāgārjunalikhitā yuktir vidhīyatāṃ dhūpe 9.19cd: yo hartuṃ mohāditi dhūrto.agnau kṣipati paravittam 9.20ab: yakṣīputrāś corā vijñeyāḥ kūṭadhūpakartāraḥ 9.20cd: yeṣāṃ pratyakṣaphalaṃ dārirdyaṃ rājabhaṅgaś ca 9.21ab: bahutaradhanena vaṇijā putrī sā putravargṛhītaiva 9.21cd: madadhīneti kathābhiḥ kanyārthaṃ bhujyate dhūrtaḥ 9.22ab: cintyaḥ sveṅitavādī marmajño hṛdayacaura evāsau 9.22cd: tiṣṭhati paraprayukto mithyābadhiro.athavā mūkaḥ 9.23ab: bhasmasmerā veśyā vṛddhāḥ śramaṇāḥ sadaivatā gaṇikāḥ 9.23cd: etāḥ kulanārīṇāṃ caranti dhanaśīlahāriṇyaḥ 9.24ab: vidhavā taruṇī sadhanā vāñcati divyaṃ bhavadvidhaṃ ramaṇam 9.24cd: dhūrto jaḍamity uktvā sarvasvaṃ tasya bhakṣayati 9.25ab: pratyahavetanayuktāḥ karmasu ye kāryśilpino dhūrtāḥ 9.25cd: vilasantikarmavighnaiḥ vijñeyāḥ kālacaurāste 9.26ab: akṣavyājairvividhaiḥ gaṇanahastādilāghavair nipuṇāḥ 9.26cd: dhūrtāś caranti gūḍhaṃ prasiddhakitavā videśeṣu 9.27ab: bhojanamātrotpattiḥ bahuvyayo dyūtamadyaveśyābhiḥ 9.27cd: vijñeyo gṛhacauro bandhujano veśmadāso vā 9.28ab: kṛtakaṃ śāstramasatyaṃ sākṣārdṛṣṭaś ca kena paralokaḥ 9.28cd: iti vadati yaḥ sa śaṅkyo niraṅkuśo mattamātaṅgaḥ 9.29ab: bahulābhalubdhamanasāṃ haranti ye duḥsahena lābhena 9.29cd: ṛṇadhanamadhikavidagdhā vijñeyā lābhacorāste 9.30ab: adhikaraṇāmbudhimadhye jvalanti vaḍavāgnayaḥ satatabhakṣāḥ 9.30cd: janadhanaghanamanaso ye bhaṭṭākhyā nyāyacorāste 9.31ab: vibhavāmbhoruhamadhupā duḥsahavipadanilavegavimukhā ye 9.31cd: suhṛdaste sukhacaurāḥ caranti lakṣmīlatāhūtāḥ 9.32ab: yadyat kiṃcirapūrvaṃ paricaritaṃ kalpanādasaṃbaddham 9.32cd: varṇayati harṣakārī bahuvacanaḥ karṇacauro.asau 9.33ab: doṣeṣu guṇastutibhiḥ śraddhāmutpādya caturavacanā ye 9.33cd: kurvantyabhinavasṛṣṭiṃ sthiticaurāste nirācārāḥ 9.34ab: ātmaguṇakhyātiparāḥ paraguṇamācchādya vipulayatnena 9.34cd: prabhavanti paramadhūrtā guṇacaurāste vimūḍhahṛdayeṣu 9.35ab: vallabhatāmupayātāḥ paravāllabhyaṃ vicitrapaiśunyaiḥ 9.35cd: ye nāśayanti dhūrtā mātsaryārvṛtticaurāste 9.36ab: śamadamabhaktivihīnas tīvravratadurgrahagrastaḥ 9.36cd: abhibhavati pratipattyā sādhujanaṃ kīrticauro.asau 9.37ab: deśāntarasaṃbhavibhiḥ bhogavarairvarṇanāramyaiḥ 9.37cd: ye.api nayanti videśaṃ paśusadṛśārdeśacaurāste 9.38ab: nānāhāsavikāraiḥ bahuvaidagdhyaiḥ sanamavaicirtyaḥ 9.38cd: ramayati divasamaśeṣaṃ prakṛtivyāpāracauro.a sau 9.39ab: bhakṣaitanijabahuvibhavāḥ paravibhavakṣapaṇadīkṣaitāḥ paścāt 9.39cd: aniśaṃ veśyāveśastutimukharamukhā viṭāś cintyāḥ 9.40ab: atiśucitayā na vittaṃ gṛhṇāti karoti cāgryamadhikāram 9.40cd: yo niyamasalilamatsyaḥ parihāryo niḥspṛhaniyogī 9.41ab: rathyāvaṇijaḥ pāpāḥ svayametya gṛheṣu yatprayacchanti 9.41cd: tatsvakarārpitamakhilaṃ bhavati paraṃ kācaśakalamapi 9.42ab: chandānuvartino ye śvabhrāpāte.api sādhuvādaparāḥ 9.42cd: sarvasvahāriṇaste madhurā viṣavdviśantyantaḥ 9.43ab: tava narapatiḥ prasādī guṇagaṇanaparaḥ paraṃ vijane 9.43cd: uktveti rājadāsaiḥ sevakalokaḥ sadā muṣitaḥ 9.44ab: svapne mayābjahastā dṛṣṭā śrīstvadgṛhaṃ praviṣṭā sā 9.44cd: māsopaviṣṭatuṣṭā devī śrīḥ sādarā prāha 9.45ab: madbhaktaste dāsyati sarvaṃ tattvaṃ mayā labdhaḥ 9.45cd: ityuktvā saralāṇāṃ vilasanti gṛhe gṛhe dhūrtāḥ 9.46ab: puraviplavanagarodayayajñavivāhotsavādijanasaṃghe 9.46cd: praviśanti bandhuveṣāḥ pare.api sarvāpahārāya 9.47ab: parijanapānāvasare pibati na madyaṃ niśāsu jāgarti 9.47cd: dhyānaparaḥ sevārthī kimapi ca kartuṃ kṛtodyogaḥ 9.48ab: na dadāti prativacanaṃ dadāti vā gadgadākṣarairviṣamam 9.48cd: naṣṭamukhaḥ socchvāsaḥ pravepate tatkṣaṇaṃ coraḥ 9.49ab: yaścādhikapariśuddhiṃ prārthayate raṭati yaśca sāṭopah 9.49cd: ghorāpahnavakārī śaṅkāyatanaṃ sa pāpaḥ syāt %9.49 9.50ab: pratyakṣe.api parokṣe kṛtamakṛtaṃ kathitamapyanuktaṃ ca 9.50cd: yaḥ kurute nirvikṛtiḥ sa paraṃ puṃsāṃ bhayasthānam 9.51ab: kṛtakṛtakamugdhabhāvaḥ ṣaṇḍha iva strīsvabhāvasaṃlāpaḥ 9.51cd: vicarati yaḥ strīmadhye sa kāmadevo gṛhe dhūrtaḥ 9.52ab: satatamadhomukhadṛṣṭiḥ koṣagṛhe mūṣakaścintyaḥ 9.52cd: vilikhankoṣaniyuktaḥ koṣagṛhe mūṣakaścintyaḥ 9.53ab: tiṣṭhati yaḥ sakaladinaṃ gṛhadāsaḥ prītaveśmabhavaneṣu 9.53cd: gṛhadīrghakathāḥ kathayansa caraḥ sarvātmanā tyājyaḥ 9.54ab: nindye bahudaṇḍārhe karmaṇi yaḥ sarvathā pratārayati 9.54cd: ājīvabhītibhojyastena nibaddhaḥ sthiro rāśih %9.54 9.55ab: dṛṣṭvā guhyamaśeṣaṃ tasya rahasyaṃ ca līlayā labdhvā 9.55cd: dhūrtena mugdhlokastena śilāpaṭṭake likhitaḥ 9.56ab: rājaviruddhaṃ dravyaṃ rūpaṃ vā kūṭalekhyamanyadvā 9.56cd: niḥkṣipya yātyalakṣyaṃ dhūrto dhanināṃ vināśāya %9.56 9.57ab: kṣudraḥ kṣīno.api gṛhe labdhāsvādaḥ kṛto dhanairyena 9.57cd: śastraviṣapāśahastaḥ sa pāśahasto dhṛtastena 9.58ab: lajjādhanaḥ kulīnaḥ saṃbhāvitaśuddhaśīlamaryādah 9.58cd: nārīkriyate dhūrtaiḥ prāyeṇa sagarbhanārībhiḥ 9.59ab: dṛṣṭābhiradṛṣṭābhiḥ krūrābhiḥ kṛtakavacanamudrābhiḥ 9.59cd: dhūrto muṣṇāti vadhūṃ mugdhāṃ viproṣite patyau 9.60ab: sajane.api sādhuveṣā vidhṛtābharaṇāśca helayā dhūrtāḥ 9.60cd: dhīrā haranti sakalaṃ dṛṣṭe hāso.anyathā lābhaḥ 9.61ab: deśe kṛtvā sphīte kumbhadhano ḍambarairgṛhaṃ pūrṇam 9.61cd: niḥkṣepalakṣahārī varṣeṇa palāyate dhūrtaḥ %9.61 9.62ab: śucitarakanakavibhūṣaṇatanuvastrāḥ saṃbhrameṇa pūjyante 9.62cd: ripubhagnarājaputravyājena gṛhe gṛhe dhūrtāḥ 9.63ab: ādāya devavṛṣabhaṃ puṇyaṃ chāgaṃ dhūrtavikrītaṃ 9.63cd: mugdhasya duḥkhapākaḥ samarghalābhodito harṣaḥ 9.64ab: sādhikṣepatyāgo mahatāṃ saṃpatsu yaḥ kṛtāsūyaḥ 9.64cd: tasmai bhayena vittaṃ rikto .api dadāti yatnena 9.65ab: niḥsārabhūrjasāraiḥ kṛtvā yuktaṃ mahāsārtham 9.65cd: dhūrto diśi diśi viṃcarandhanikasahasrāṇi muṣṇāti 9.66ab: dhūrto vasanvideśeṣūddiśya surāpagāgayāyātrām 9.66cd: mṛtabandhūnāmārthe draviṇaṃ gṛhṇāti mugdhebhyaḥ 9.67ab: muṣṇāti sārtharamaṇī śāṭīmādāya nidrayā mugdhān 9.67cd: dhūrtena kūṭarūpaṃ dattvā niśi vañcyate sāpi %9.67 9.68ab: badhiraṃ vā mūkaṃ vā vaṇijaṃ niḥkṣipya bhāṇḍaśālāyām 9.68cd: dhūrto nayati tvarayā bahumūlyaṃ varṇakadravyam 9.69ab: kiṃcitparicayamātraiḥ kiṃciddhārṣṭyaiḥ sakalpanaiḥ kiṃcit 9.69cd: kiṃcidvivādakalahaiḥ sarvajño vañcakaś carati 9.70ab: mithyāḍambaradhanikaḥ pustakavidvānkathājñānī 9.70cd: varṇanaśūraścapalaḥ caturmukho jṛmbhate dhūrtaḥ 9.71ab: sarvāvayavavidhūnanakṛtasaṃketān visṛjya geheṣu 9.71cd: bhoktuṃ vrajati digantānsvecchācārī mahādhūrtaḥ 9.72ab: śatavārṣikamāmalakaṃ bhuktvā śrīparvatādahaṃ prāptaḥ 9.72cd: dhūrto vadati gurūṇāṃ purataḥ śakunaṃ smarāmīti %9.72 9.73ab: etā leśena mayā kathitā māyāścatuḥṣaṣṭiḥ 9.73cd: ko veda vañcakānāṃ māyānāṃ śatasahasrāṇi iti mahākaviśrīkṣemendraviracite kalāvilāse nānādhūrtavarṇanaṃ nāma navamaḥ sargaḥ %daśamaḥ sargaḥ 10.1ab: etā vañcakamāyā vijñeyā na tu punaḥ svayaṃ sevyāḥ 10.1cd: dharmyaḥ kalākalāpo viduṣāmayam īpsito bhūtyaiḥ 10.2ab: dharmasya kalā jyeṣṭhā bhūtadayākhyā paropakāraśca 10.2cd: dānaṃ kṣamānasūyā satyamalobhaḥ prasādaśca 10.3ab: arthasya sadotthānaṃ niyamaparīpālanaṃ kriyājñānam 10.3cd: sthānatyāgaḥ paṭutānudvegaḥ strīṣvaviśvāsaḥ 10.4ab: kāmasya veṣaśobhā peśalatā cārutā guṇotkarṣaḥ 10.4cd: nānāvidhāśca līlāścittajñānaṃ ca kāntānām 10.5ab: mokṣasya vivekaratiḥ praśamastṛṣṇākṣayaśca saṃtoṣaḥ 10.5cd: saṅgatyāgaḥ svalayasthānaṃ pramaprakāśaśca 10.6ab: etāścatuṣṭayakalā dvātriṃśatkramadhṛtāḥ samastā vā 10.6cd: saṃsāravañcakānāṃ vidyā vidyāvatāmeva 10.7ab: mātsaryasya tyāgaḥ priyavāditvaṃ sadhairyamakrodhaḥ 10.7cd: vairāgyaṃ ca parārthe sukhasya siddhāḥ kalāḥ pañca 10.8ab: satsaṅgaḥ kāmajayaḥ śaucaṃ gurusaṃvena sadācāraḥ 10.8cd: śrutamamalaṃ yaśasi ratirmūlakalāḥ sapta śīlasya 10.9ab: tejaḥ sattvaṃ buddhir vyavasāyo nītiriṅgitajñānam 10.9cd: prāgalbhyaṃ susahāyaḥ kṛtajñatā mantrarakṣaṇaṃ tyāgaḥ 10.10ab: anurāgaḥ pratipattirmitrārjanamānṛśaṃsyamastambhaḥ 10.10cd: āśritajanavātsalyaṃ saptadaśakalāḥ prabhāvasya 10.11ab: maunamalaulyamayācñā mānasya ca jīvitaṃ kalātritayam 10.11cd: etāḥ kalā vidagdhaiḥ svagatāḥ kāryāścatuḥṣaṣṭiḥ 10.12ab: śaktavirodhe gamanaṃ tatpraṇatirvā balodaye vairam 10.12cd: ārtasya dharmacaryā duḥkhe dhairyaṃ sukheṣvanutsekaḥ %10.12 10.13ab: vibhaveṣu saṃvibhāgaḥ satsu ratirmantrasaṃśaye prajñā 10.13cd: nindyeṣu parāṅmukhatā bheṣajametatkalādaśakam 10.14ab: guruvacanaṃ satyānāṃ kāryāṇāṃ godvijātisurapūjā 10.14cd: lobhaḥ pāpatamānāṃ krodhaḥ sarvopatāpajanakānām 10.15ab: prājña sarvaguṇānāṃ yaśasvitā vipulavittavibhāvānām 10.15cd: sevā duḥkhatamānāmāśā pṛthukālabhujagapāśānām %10.15 10.16ab: dānaṃ ratnanidhīnāṃ nirvairatvaṃ sukhapradeśānām 10.16cd: yācñā mānaharāṇāṃ dāridryaṃ copatāpasārthānām 10.17ab: dharmaḥ patheyānāṃ satyaṃ mukhapadmapāvanakarāṇām 10.17cd: vyasanaṃ rogagaṇānām ālasyaṃ gṛhasamṛddhināśānām 10.18ab: niḥspṛhatā ślāghyānāṃ priyavacanaṃ sarvamadhurāṇām 10.18cd: darpastimirakarāṇāṃ dambhaḥ sarvopahāsapātrāṇām 10.19ab: adrohaḥ śaucānām acāpalaṃ vrataviśeṣaniyamānām 10.19cd: paiśunyamapriyāṇāṃ vṛtticchedo nṛśamsacaritānām 10.20ab: kāruṇyaṃ puṇyānāṃ kṛtajñatā puruṣacihnānām 10.20cd: māyā mohamatīnāṃ kṛtaghnatā narakapātahetūnām 10.21ab: madanaścalacaurāṇāṃ strīvacanaṃ jñātibhedānām 10.21cd: krūraścaṇḍālānāṃ māyāvī kaliyugāvatārāṇām 10.22ab: śāstraṃ maṇidīpānām upadeśaścābhiṣekāṇām 10.22cd: vṛddhatvaṃ kleśānāṃ rogitvaṃ maraṇatulyaduḥkhānām 10.23ab: sneho viṣamaviṣāṇāṃ veśyārāgo visarpakuṣṭhānām 10.23cd: bhāryā gṛhasārāṇāṃ putraḥ paralokabandhūnām 10.24ab: śātruḥ śalyaśatānāṃ duṣputraḥ kulavināśānām 10.24cd: tāruṇyaṃ ramaṇīnāṃ rūpaṃ ruciropacāraveṣāṇām 10.25ab: saṃtoṣo rājyānāṃ satsaṅgaścakravartivibhāvānām 10.25cd: cintā śoṣakarāṇāṃ vidveṣaḥ koṭarāgnidāhānām 10.26ab: maitrī visrambhānāṃ niryantraṇatā mahārhabhogānām 10.26cd: saṃkoco vyādhīnāṃ kauṭilyaṃ nirjalāndhakūpānām 10.27ab: ārjavamamalakarāṇāṃ vinayo vararatnamukuṭānām 10.27cd: dyūtaṃ durvyasanānāṃ strījitatā marutaṭīpiśācānām 10.28ab: tyāgo maṇivalayānāṃ śrutamujjvalakarṇaratnānām 10.28cd: khalamaitrī capalānāṃ durjanasevā vṛthāprayāsānām %10.28 10.29ab: nirvṛtirudyānānāṃ priyadarśanamamṛtavarṣāṇām 10.29cd: tattvaratirlabhyānāṃ mūrkhasabhā sadvivekanāśānām 10.30ab: kulajaḥ saphalatarūṇāṃ saubhāgyaṃ kṛtayugāvatārāṇām 10.30cd: rājakulaṃ śaṅkyānāṃ strīhṛdayaṃ prakṛtikuṭilānām 10.31ab: aucityaṃ stutyānāṃ guṇarāgaścandanādilepānām 10.31cd: kanyā śokakarāṇāṃ buddhivihīno .anukampyānām 10.32ab: vibhavaḥ saubhāgyānāṃ janarāgaḥ kīrtikandānām 10.32cd: madyaṃ vetālānām mṛgayā gajagahanayakṣāṇām 10.33ab: praśamaḥ svāsthyakarāṇām ātmaratistīrthasevānām 10.33cd: lubdhaḥ phalarahitānām ācāravivarjitaḥ śmaśānānām 10.34ab: nītiḥ strīrakṣaṇānām indriyavijayaḥ prabhāvāṇām 10.34cd: īrṣyā yakṣmaśatānām ayaśaḥ kusthamaraṇānām 10.35ab: mātā maṅgalyānāṃ janakaḥ sukṛtotsavopadeśānām 10.35cd: ghātastīkṣṇatarāṇāṃ chedastīkṣṇāsiśastrāṇām 10.36ab: praṇatirmanyuharāṇāṃ sauhārdaṃ kṛcchrayācñānām 10.36cd: mānaḥ puṣṭikarāṇāṃ kīrtiḥ saṃsārasārāṇām 10.37ab: prabhubhaktirnītānāṃ yudhi nidhanaṃ saukhyavīthīnām 10.37cd: vinayaḥ kalyāṇānāmutsāhaḥ sarvasiddhīnām 10.38ab: puṇyaṃ prāpyatamānāṃ jñānaṃ paramaprakāśānām 10.38cd: kīrtiḥ samsāre.asmin sāratarā sarvalokānām 10.39ab: jñeyaḥ kalākalāpe kuśalaḥ sarvārthatattvavijñānī 10.39cd: pravarataro loke.asmin brāhmaṇa iva sarvavarṇānām 10.40ab: ityuktaṃ śatametad yo vetti śubhāśubhodayakalānām 10.40cd: tasyaiva vyavahāre dṛṣṭā dṛṣṭaprayojanā lakṣmīḥ 10.41ab: uktveti mūladevo visṛjya śiṣyānkṛtocitācāraḥ 10.41cd: kiraṇakalikāvikāsāṃ nināya nijamandire rajanīm 10.42ab: kelīmayaḥ smitavilāsakalābhirāmaḥ sarvāśrayāntarakalāprakaṭapradīpaḥ 10.42cd: lokopadeśaviṣayaḥ sukathāvicitro bhūyātsatāṃ dayita eṣa kalāvilāsaḥ 10.43ab: kalāvilāsaḥ kṣemendrapratibhāmbhodhinirgataḥ 10.43cd: śaśīva mānasānandaṃ karotu satataṃ satām iti mahākaviśrīkṣemendraviracite kalāvilāse sakalakalānirūpaṇaṃ nāma daśamaḥ sargaḥ