|
SYMBOLE MIASTA I POWIATU: HERB I FLAGA OKRES 1809-1966 W czasach Ksiestwa Warszawskiego herby miast zostaly wycofane z uzytku i zastapione herbem pañstwowym. Herbem Ksiestwa Warszawskiego byla tarcza podzielona w slup i zwieñczona korona królewska. W polu prawym znajdowal sie herb Saksonii (pasy czarno-zlote przedzielone zielonym wieñcem w ksztalcie korony. W polu lewym herb Polski (na czerwonym tle Orzel Bialy w koronie zlotej). Po upadku Ksiestwa Warszawskiego herb ten zostal przyjety jako herb Chrzanowa. Nie wiadomo dlaczego nie wrócono do starego, tradycyjnego herbu miasta. Byc moze o wyborze zadecydowal bardziej "kwiecisty" projekt nowego herbu odziedziczonego po Ksiestwie Warszawskim, a byc moze fakt, ze Chrzanów w latach 1804-1822 stanowil wlasnosc ksiecia sasko-cieszyñskiego Alberta Kazimierza (*1738,+1822), syna króla Polski i elektora Saksonii, Augusta III, i wizualnie bardzo dobrze podkreslal zwiazki polsko-saskie. Nowy herb byl w uzytku do 1966 r. Nalezy jednak wspomniec, ze w latach wczesniejszych czasami takze uzywano starego herbu ze sw. Mikolajem (pojawial sie on m. in. w wydawnictwach ksiazkowych dotyczacych Chrzanowa).    Proporczyk z poprawnymi kolorami herbu miasta wyprodukowany w latach 1980-tych, jeszcze przed oficjalnym powrotem do oryginalnych kolorów heraldycznych. Herb Chrzanowa w latach 1815-1966 i od 1990 r. Herb umieszczony przy wjezdzie do miasta od strony Trzebini W 1964 r. ustanowiono flage miasta Chrzanowa. Na posiedzeniu Miejskiego Komitetu Frontu Jednosci Narodu w dn. 21.V.1964 r. ustalono, ze barwami miasta beda kolory niebieski i czerwony ulozone horyzontalnie, tak jak biel i czerwieñ na fladze narodowej. Nalezy domniemac, iz kolory flagi Chrzanowa sa pochodna 2 dominujacych barw w herbie miasta ze sw. Mikolajem i wlasnie dlatego takie kolory przyjeto. W 2009 r. wprowadzono nowa flage Chrzanowa. Sklada sie ona z trzech pionowych pasów: szerokiego bialego posrodku i wezszych blekitnych po obu jego stronach. Posrodku pasa bialego umieszczono herb Chrzanowa.    Flagi Chrzanowa: dawna, ustanowiona w 1964 r. i nowa, ustanowiona w 2009 r. OKRES 1966-1990 W 1966 r. wladze miasta Chrzanowa zmienily kolorystyke herbu miasta. Kolory pasów w tarczy przedstawiajacej herb Saksonii zostaly zmienione z czarno-zlotych na niebiesko-zlote (choc ta konfiguracja kolorystyczna pojawia sie rowniez w latach przedwojennych np. na odslonietej w chrzanowskim I LO polichromii z lat 1930-tych przedstawiajacej herb Chrzanowa w barwach oficjalnie przyjetych w 1966 r.), a zielony wieniec w ksztalcie korony zostal zmieniony na zloty. Czasami wracano w tym okresie do herbu sw. Mikolaja. Pojawial sie on w niektórych publikacjach ksiazkowych o Chrzanowie w miejsce nowego herbu. Wyprodukowano tez metalowa odznake z herbem sw. Mikolaja i napisem Chrzanów. W latach 1960-tych powiat chrzanowski po raz pierwszy otrzymal swój herb, który jednak nie byl specjalnie ani lubiany, ani tez uzywany i szybko odszedl w zapomnienie. Herb stanowila tarcza o fantazyjnych i niezbyt udanych ksztaltach zawierajaca atrybuty zupelnie nic nie majace wspólnego z heraldyka i chyba niezbyt kojarzace sie z powiatem chrzanowskim i jego historia (galazka laurowa, fragment kola zebatego i kolo z szybu kopalni - czyli elementy odpowiadajace wymogom socjalistycznej "heraldyki").    Herb Chrzanowa 1966-1990, odznaka z herbem miasta z lat 1970-tych i mozaikowy herb miasta z przelomu lat 1970-tych/1980-tych na budynku USC przy Alei Henryka OKRES OD 1990 R. W 1990 r. przywrócono herb uzywany w latach 1809-1966 z zachowaniem pierwotnej kolorystyki herbu saskiego. Ciekawostka jednakze jest fakt, iz niektóre wydawnictwa jak np. chrzanowska prasa lokalna ("Kronika Chrzanowska") w swej poczatkowej dzialalnosci na winiecie pisma uzywaly wlasnie herbu ze sw. Mikolajem, a nie tego oficjalnie obowiazujacego. Tak wiec chociaz Chrzanów ma nowy herb, to ten oryginalny ze sw. Mikolajem ciagle pozostaje we wdziecznej pamieci chrzanowian.  Winieta "Kroniki Chrzanowskiej" z 1992 r. W 1999 r. wprowadzono równiez herb powiatu chrzanowskiego: na tarczy dwudzielnej w slup w polu czerwonym poluorzel bialy w koronie zlotej, z takimiz lapami, dziobem, jezykiem i przepaska; w polu niebieskim postac sw. Mikolaja w szatach pontyfikalnych czerwonych i zlotych i w infule biskupiej, trzymajaca w prawej rece trzy kule zlote, w lewej takiz pastoral. Ten wyjatkowo piekny herb celowo nawiazuje do oryginalnego herbu Chrzanowa sprzed 1809 r. W tym samym czasie powiat chrzanowski po raz pierwszy w swojej historii otrzymal wlasna flage (proporcje 5x8) skladajaca sie z 3 poziomych pasów: bialego (proporcja 2/5), zlotego (1/5) i czerwonego (2/5) i herbu powiatu umieszczonego na srodku flagi. Kolory flagi powiatu chrzanowskiego sa kolorami flagi województwa malopolskiego. Szkoda, ze w czasie tworzenia flagi wojewódzkiej nie nawiazano do tradycyjnych, historycznych bialo-niebieskich barw Wolnego Miasta Krakowa (1815-1846), które bylyby niewatpliwie odpowiedniejszymi kolorami dla województwa i jego powiatów. Flage bialo-niebieska przyjal jednak Kraków jako flage miejska.    Herb i flaga powiatu chrzanowskiego od roku 1999 HERBY I FLAGI INNYCH MIAST I MIEJSCOWOSCI ZIEMI CHRZANOWSKIEJ ALWERNIA I BABICE (pow. chrzanowski)    Herby Alwerni i Babic powstaly w III RP, co poznac po bardziej starannym rysunku i wiekszej dbalosci o szczególy heraldyczne, niz to mialo miejsce w epoce PRL-u. Obydwa herby zawieraja symboliczne przedstawienie lokalnych punktów orientacyjnych. W herbie Alwerni widnieje klasztor oo. Bernardynów z wkomponowana 1. litera nazwy miejscowosci, "A", oraz dwoma swierkami, symbolizujacymi okoliczne lasy. W herbie Babic widnieje potezna wieza lipowieckiego zamku z 1. litera nazwy miejscowosci, "B". Kolor zielony oznacza prawdopodobnie zielen lasów otaczajacych zamek. Gmina Babice wprowadzila ostatnio swoja wlasna flage skladajaca sie z 2 poziomych waskich pasów w kolorze zielonym, rozdzielonych szerokim bialym pasem z czarna litera "B" na srodku. Flage te mozna zobaczyc na budynku Urzedu Gminy w Babicach, gdzie powiewa obok flagi polskiej i flagi Unii Europejskiej. CHELMEK (obecnie pow. oswiecimski)  Herb Chelmka, ustanowiony po otrzymaniu praw miejskich w 1969 r., nawiazuje do lokalnych tradycji, czyli przemyslu obuwniczego, a scislej biorac do znanej fabryki butów "Bata". Przedstawia on w polu czerwonym glowa losia na wprost, biala z rogami czarnymi. Pod nia skóra zwierzeca zólta, a na niej trzewik czarny otoczony pókolem zebatym czarnym w lewo. JAWORZNO (obecnie miasto powiatowe w woj. slaskim)    Herb z górnikiem, w oczywisty sposób nawiazujacy do górniczych tradycji Jaworzna, pozostawal w uzytku do ok. 1966 r., po czym zostal zastapiony herbem z wyobrazeniem jawora (nawiazanie do nazwy miasta) i dwóch drwali w krakowskich sukmanach, co jest najprawdopodobniej nawiazaniem do wielowiekowej przynaleznosci miasta do Malopolski. Po 1999 r. Jaworzno otrzymalo swoja flage zlozona z kolorów bialego i zielonego ulozonych w pozycji horyzontalnej. KRZESZOWICE (obecnie pow. krakowski)   Poprzedni herb Krzeszowic powstal ok. 1960 r. i wyraznie nawiazywal do dawnego uzdrowiskowego charakteru miasta (tryskajace zródlo), a takze do jego tradycji górniczych (kilof i mlot). Wyjatkowo piekny jest obecny herb miasta i gminy Krzeszowice (powstal po 1999 r.), zaprojektowany zreszta z niezmiernym szacunkiem dla zasad heraldycznych. Zawiera on klasyczne elementy heraldyki polskiej: herby Topór (rodu Teczyñskich, dawnych wlascicieli zamku na Tenczynie) i Pilawa (pieczetowali sie nim dawni wlasciciele Krzeszowic, Potoccy) umieszczonych na tarczy czerwonej nad trójwzgórzem bialym. Wyrazy najwyzszego uznania dla twórców tego zachwycajacego herbu! LIBIAZ (pow. chrzanowski)   Herb Libiaza, powstaly w 1968 r., jest typowym przykladem herbów z okresu PRL-u, w zasadniczy sposób odbiegajacych od prawidel heraldyki i nawiazujacych w swej symbolice do peerelowskiej idée fixe, czyli uprzemyslowienia kraju. Chociaz herb zawiera elementy lokalnej tradycji (górnictwo i rolnictwo), nie jest on jednak wzorcem do nasladowania. Razi dysharmonia nagromadzonych do przesady elementów, a takze malo staranny rysunek i zupelnie niedopuszczalny napis "Libiaz" na tarczy herbowej (w heraldyce nie wolno w herbie umieszczac zadnych napisów; spotykana jest takze wersja bez napisu). Równiez poluorzel pozbawiony korony jest malo atrakcyjny z estetycznego punktu widzenia. Wystarczy spojrzec na przeslicznie zaprojektowanego majestatycznego poluorla w herbie powiatu chrzanowskiego, zeby uzmyslowic sobie jak malo atrakcyjny jest jego odpowiednik w herbie Libiaza. Moze wladze miejskie zwróca na to uwage i wyciagna odpowiednie wnioski, tak, jak to uczyniono w Trzebini, gdzie na miejsce niestrawnego herbu z okresu PRL-u wprowadzono piekny i zgodny z zasadami heraldyki nowy herb miasta. SUGESTIE DO PROJEKTU NOWEGO HERBU LIBIAZA:   Propozycja nr 1 i 2: na tarczy dwudzielnej w slup w polu czerwonym poluorzel bialy w koronie zlotej, ze zlotymi lapami, dziobem, jezykiem i przepaska (z herbu powiatu chrzanowskiego). W polu niebieskim (lub czerwonym) krzyz bialy na wzgórzu zielonym, symbolizujacy wzniesiony w 25. rocznice pontyfikatu papieza Jana Pawla II monumentalny krzyz na jednym ze wzgórz dominujacych nad Libiazem, który powoli staje sie symbolem miasta. TRZEBINIA (pow. chrzanowski)   Poprzedni herb Trzebini (po lewej), ustanowiony w okresie PRL-u (1977 r.) jest wspanialym przykladem zupelnego braku wyobrazni i lekcewazenia zasad heraldyki i estetyki. Szczególnie odnosi sie to do mlota, który pasowal do herbu jak przyslowiowa "piesc do nosa". W 1990 r. wprowadzono nowy herb posiadajacy XIX-to wieczny rodowód i nawiazujacy do tradycji historycznych miasta. Jest on przykladem tego, jak powinien wygladac przyzwoity herb miasta (po prawej). Herb zawiera typowe figury heraldyczne (krzyz maltañski, ksiezyc, gwiazda) i nie jest przeladowany kolorami, tak jak herb Libiaza. Gwiazda i ksiezyc wywodza sie z herbu Leliwa, którym pieczetowal sie prezes Senatu Wolnego Miasta Krakowa, hr. Stanislaw Wodzicki. Równiez Krzyz Maltañski ma bezposrednie odniesienie do hr. Stanislawa Wodzickiego, który byl jego kawalerem. Hr. Stanislaw Wodzicki stal na czele Senatu Wolnego Miasta Krakowa, kiedy w 1817 r. ta najwyzsza wladza "ostatniego skrawka wolnej Polski", jak kiedys nazwano Rzeczpospolita Krakowska, nadala Trzebini prawa miejskie. I tutaj wlasnie nalezy upatrywac genezy tego efektownego herbu.   Od 1996 r. Trzebinia posiada takze wlasna flage. Poczatkowo uzywano bialej flagi z centralnie umieszczonym herbem miasta, pózniej zastapiono ja flaga niebieska z umieszczonym posrodku godlem z tarczy herbowej miasta. |
|
